Ukupno je u 2024. godini nešto manje ljudi obolelo od raka u odnosu na prethodnu godinu, ali je broj umrlih porastao.
Porast broja umrlih je rezultat povećanja smrtnosti među ženama, dok je kod muškaraca taj broj blago opao.
Žene u Srbiji sve više umiru od raka, a vodeći karcinom koji im oduzima život više nije rak dojke, već je isti kao i kod muškaraca, pokazuje najnoviji izveštaj Instituta "Batut" za 2024. godinu. Vodeći uzrok smrti od raka tako je sada je i kod njih rak pluća i bronha, koji godinama vodeći kod muškaraca, a i ukupno gledano kod oba pola. Ovo je prvi put od 2016. godine, otkako Institut "Batut" objavljuje godišnji izveštaj o malignim bolestima u Srbiji, da rak dojke nije vodeći uzrok umiranja kod žena, već rak pluća i bronha.
Najnoviji izveštaj o malignim tumorima u Srbiji koji je objavio Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanović Batut" za 2024. godinu, pokazuje da je u toj godini u Srbiji od raka i obolelo manje, a umrlo više osoba od raka u odnosu na 2023. godinu, kao i da je za razliku od muškaraca, preminulo više žena u odnosu na prethodnu godinu, a da najčešći uzrok i kod njih bio rak pluća i bronha, a ne rak dojke koji je bio godinama.
Ukupan broj novoobolelih od raka u 2024. godini
U 2024. godini zabeležen je blagi pad ukupnog broja novoobolelih. Rak je dijagnostikovan kod 41.472 osobe, za 380 manje u odnosu na 2023. kada je karcinom otkriven kod 41. 852 osobe. Poređenja radi u 2022. godini rak je otkriven kod 41.578 osoba.
U 2024. godini rak je otkriven kod:
- muškaraca - 21.793
- žena 19.679
U 2023. godini rak je otkriven kod:
- muškarac - 22.019
- žena - 19.833 žene
Obolevanje beleži pad, ali broj umrlih od raka povećan i to kod žena
Za razliku od incidence, odnosno obolevanja koja beleži pad, broj umrlih je bio u blagom porastu.
Dok su 2023. godine od raka preminule 20.253 osobe, i to 11.022 muškarca i 9.231 žena, u 2024. godini preminulo je 20.314 osoba. Ova bolest je u toj godini uzela život 10.967 muškaraca i 9.347 žena.
Ovaj porast je vođen isključivo povećanjem broja umrlih žena - sa 9.231 u 2023. godini na 9.347, dok je broj umrlih muškaraca blago opao - sa 11.022 na 10.967. Da se broj umrlih žena od raka povećava iz godine u godinu pokazuje i podataka da je u 2022. godini umrlo 8.734.
Broj umrlih žena od raka unazad tri godine:
- 2022 - 8.734
- 2023 - 9.231
- 2024 - 9.347
Vrste raka od kojih najviše obolevaju oba pola
Vodeći uzroci obolevanja od raka i kod muškaraca i kod žena su ostali isti.
Muškarci su najviše obolevali od:
- rak pluća i bronha - 4.246 obolela muškarca
- kolorektalni karcinom (rak debelog creva i rak rektuma) - 3.271 mušakarac oboleo
- rak prostate - otkriven kod 2.704 muškaraca
- rak mokraćne bešike - otkriven kod 1786 muškaraca
- rak pankreasa - otkriven kod 741 muškarca
Žene su najviše obolevale od:
- rak dojke - dijagnostikovan kod 4.544 žene
- rak pluća i bronha - otkriven kod 2.178 žena
- rak debelog creva i rektuma - otkriven kod 2077 žena
- rak grlića materice - dijagnostikovan kod 1048 žena
- rak materice - otkriven kod 1042 žene.
Vodeće lokalizacije u umiranju
U ovom segmentu se primećuje najveća promena između 2023. i 2024. godine.
Najčešći uzročnici smrti među karcinomima kod žena
Kod žena je godinama, pa i 2023. godine ali i 2022. godine, rak dojke bio vodeći uzrok smrtnosti , dok je rak pluća i bronha bio odmah iza. Međutim, u 2024. godini rak pluća i bronha izbija na prvo mesto kao najčešći uzrok smrti od raka kod žena sa 19,7 odsto, dok je rak dojke pao na drugo mesto sa 18,2 odsto.
- Rak pluća i bronha - umrle 1.844 žene
- Rak dojke - umrlo 1.700 žena
- Rak debelog creva i rektuma - umrle 973 žene
- Rak pankreasa - umrlo 588 žena
- Rak ovarijuma - umrlo 430 žena
Najčešći uzročnici smrti među karcinomima kod muškaraca
Kod muškaraca nema promena u redosledu. Rak pluća i bronha je ubedljivo najsmrtonosniji, a na drugom i trećem mestu su rak debelog creva i rektuma i rak prostate.
- Rak pluća i bronha - umrlo 2.998 muškaraca
- Rak debelog creva i rektuma - umrlo 1.570 muškaraca
- Rak prostate - umrlo 1.059 muškaraca
- Rak pankreasa - umrlo 623 muškaraca
- Rak mokraćne bešike - umrlo 494 muškaraca.
Struktura obolevanja i umiranja prema godinama ostala je gotovo identična. Maligni tumori dominantno pogađaju stariju populaciju. Najveći procenat novih obolelih i umrlih i u 2023. i u 2024. godini, kod oba pola pripada uzrasnoj grupi od 65 do 74 godine, uz visoke procente kod starijih od 75 godina.
