Prekretnica u lečenju virusa Zapadnog Nila: Pasterov zavod otkrio antitelo koje ga uništava i leči neuroinvazivne infekcije koje on izaziva

Međunarodna naučna studija u kojoj je učestvovao i Pasterov zavod iz Novog Sada, mogla bi da unapredi dijagnostiku i lečenje pacijenata sa sumnjom na neuroinvazivne infekcije povezane sa virusom Zapadnog Nila. Ovo istraživanje ukazuje na važnost razlikovanja te bolesti od drugih sličnih virusnih infekcija, kako bi pacijenti što pre dobili odgovarajuću terapiju i negu.

Virus zapadnog Nila je sezonski virus čiji se porast obolelih slučajeva beleži od jula do oktobra.

Bolest koja se u početku manifestuje samo kao povišena telesna temperatura, nakon nedelju dana, može da dovede i do zapaljenja mozga, pa i smrtnog ishoda.

Značajan korak ka razvoju prve ciljane terapije

Istraživači Pasterovog zavoda sproveli su istraživanje antitela volontera širom Srbije i uspešno identifikovali memorijske ćelije potrebne za borbu protiv tog virusa.

- Glavni rezultat ove studije jeste detekcija i sinteza antitela koje je 10 puta potentnije u uništavanju virusa, 10 puta potentnije od bilo čega što je do sada urađeno u svetu. To antitelo nam daje mogućnost da razvijamo nove terapijske protokole. Do sada, ta infekcija i bolest nisu imale specifičnu terapiju, jer se pacijent održavao u životu dok se njegovo telo nije izborilo sa tom infekcijom. Sada, prvi put, se otvara poglavlje gde ćemo moći da se aktivno borimo protiv toga - rekao je dr Pavle Banović iz Pasterovog zavoda za RTV.

Kako je objavljeno na sajtu Pasterovog zavoda, u istraživanju su analizirani uzorci osoba iz Srbije koje su preležale groznicu Zapadnog Nila ili neuroinvazivni oblik bolesti.

Poseban značaj rada ogleda se u identifikaciji humanih monoklonskih antitela sa snažnim neutralizacionim potencijalom protiv virusa Zapadnog Nila.

• Jedno od njih, označeno kao W010, pokazalo je zaštitni efekat u eksperimentalnom modelu i kada je primenjeno pre, ali i nakon izlaganja virusu.
• Drugo antitelo, W014, pokazalo je širu neutralizacionu aktivnost protiv više srodnih ortoflavivirusa, uključujući viruse japanskog encefalitisa, Murray Valley encefalitisa, Saint Louis encefalitisa i Usutu virus.

I dalje se ne znaju glavni faktori koji virusu omogućavaju da uđe u nervni sistem, a grupe pod najvećim rizikom su osobe starije od 55 godina, osobe sa dijabetesom i hipertenzijom.

Iako je pred naučnicima još mnogo posla do potpune primene otkrića u kliničkoj praksi, rezultati istraživača Pasterovog zavoda predstavljaju značajan korak ka razvoju prve ciljane terapije i mogućnost bržeg prepoznavanja virusa Zapadnog Nila, što bi u budućnosti mogli biti ključni koraci u smanjenju teških komplikacija i stope smrtnosti od te bolesti.

Pasterov zavod Novi Sad učestvovao je u međunarodnom istraživanju objavljenom u prestižnom naučnom časopisu Immunity 22. juna 2026. godine, koje donosi važne nove uvide u imunski odgovor kod osoba koje su preležale infekciju virusom Zapadnog Nila.

Studija pod nazivom Analysis of West Nile disease convalescents identifies human monoclonal antibodies protective against West Nile and related orthoflaviviruses sprovedena je u saradnji više međunarodnih naučnih i kliničkih institucija, uključujući Institute for Research in Biomedicine u Švajcarskoj, Stanford, Masaryk University, University of Zurich, Rockefeller University, Pasterov zavod Novi Sad i lekare iz Srbije.

Prevencija od uboda komarca je laka i dostupna

Prema rečima stručnjaka, nema potrebe za preteranim strahom ili brigom, jer je prevencija i zaštita veoma laka i dostupna.

- Ovaj virus prenose komarci. Ono što jeste značajno u kontekstu prevencije, jeste da se nanose repelenti odnosno supstance koje odbijaju komarce od nas. U zatvorenim prostorima je preporučljivo da se stave komarnici. Ako se ide napolje i poprskate taj repelent, on traje od 5 do 8 sati, bitno je da je na sintetskoj ili polusintetskoj bazi. Proveriti da li se može i koji se može koristiti kod dece. Ali svakako ne bih preporučio repelente na eteričoj bazi, jer kada ta ulja ispare više nisu efikasna", kazao je on.

Počeo pojačani nadzor nad groznicom Zapadnog Nila

Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanović Batut" saopštio je danas da je u Srbiji počeo pojačani nadzor nad groznicom Zapadnog Nila.

Kako su naveli, zaključno sa 22. junom u našoj zemlji nisu registrovani slučajevi obolevanja od ovog virusa među ljudima, ali jesu u Italiji i u Severnoj Makedoniji.

Groznica Zapadnog Nila je sezonsko virusno oboljenje koje se na čoveka prenosi ubodom zaraženog komarca.

- U našim klimatskim uslovima obolevanje se najčešće registruje tokom letnjih i jesenjih meseci, kada je aktivnost komaraca najveća. Prvi slučajevi obolevanja obično se beleže u drugoj polovini jula, dok se najveći broj slučajeva registruje tokom avgusta i septembra - saopštio je "Batut".

Kliničke karakteristike virusa Zapadnog Nila

Većina infekcija virusom Zapadnog Nila - 80 do 90 odsto, protiče bez simptoma.

Kod manjeg broja zaraženih osoba - 10 do 20 odsto, javlja se oboljenje slično gripu, sa:

• naglom pojavom povišene telesne temperature,
• glavoboljom,
• malaksalošću,
• bolovima u mišićima i zglobovima,
• drugim nespecifičnim simptomima.

Manje od 1 odsto inficiranih osoba razvija težak neuroinvazivni oblik bolesti koji zahvata centralni nervni sistem i može se manifestovati kao:

• meningitis,
• encefalitis,
• akutna flakcidna paraliza.

Simptomi ovih oblika bolesti najčešće zahtevaju bolničko lečenje a među njima su:

• jaka glavobolja,
• ukočen vrat,
• poremećaj svesti,
• dezorijentisanost,
• tremor,
• konvulzije,
• mišićna slabost,
• paraliza.

Rizik za razvoj težih formi bolesti veći je kod osoba starijih od 55 godina, posebno kod osoba starijih od 75 godina, kao i kod osoba sa hroničnim oboljenjima, uključujući:

• maligne bolesti,
• dijabetes,
• kardiovaskularna oboljenja,
• bubrežna oboljenja.

Oporavak nakon neuroinvazivnog oblika bolesti može trajati nedeljama ili mesecima, a kod pojedinih pacijenata mogu zaostati dugotrajne posledice, kao što su:

• umor,
• slabost mišića,
• poremećaji pamćenja,
• teškoće pri hodanju,
• depresija.