Satelitski snimci pokazuju masovnu izgradnju i proširenje postrojenja za proizvodnju nuklearnog oružja u provinciji Sečuan, uključujući Lokaciju 906 sa specijalnom kupolom i tunelom
Više sela je sravnjeno sa zemljom kako bi se izgradila nova postrojenja i istraživački centri za Kinesku akademiju inženjerske fizike (CAEP)
Dok se poslednji veliki međunarodni sporazumi o kontroli nuklearnog naoružanja raspadaju, Kina sprovodi najveću tajnu modernizaciju svojih nuklearnih kapaciteta u poslednjih nekoliko decenija. Prema ekskluzivnoj istrazi CNN-a, satelitski snimci i dokumenti kineske vlade otkrivaju masovnu izgradnju i proširenje ključnih postrojenja za proizvodnju nuklearnog oružja u provinciji Sečuan.
Sve je počelo 2022. godine kada su tri seljaka iz Sečuana napisala pismo lokalnim vlastima pitajući zašto im se oduzima zemlja i ruše kuće. Odgovor je bio da je to državna tajna. Tri godine kasnije, satelitski snimci pokazuju da su njihova sela, Baitu i Dašan, potpuno sravnjena sa zemljom. Na njihovom mestu izgrađeni su novi objekti za podršku nekim od najvažnijih nuklearnih postrojenja u Kini.
Džinovska kupola i tajni tunel
Glavni fokus istrage je Lokacija 906 u okrugu Zitong. Ogromna kupola neobičnog oblika, veličine 13 teniskih terena, izgrađena je na lokaciji koja je CIA-i poznata decenijama. Objekat je okružen betonsko-čeličnom konstrukcijom, monitorima za zračenje, vratima otpornim na eksploziju i sistemom cevi koji vode do visokog ventilacionog dimnjaka.
Stručnjaci koje je konsultovao CNN (među njima i Džefri Luis sa Midlberi koledža) ističu da su ove karakteristike dizajnirane da zadrže visoko radioaktivne materijale poput uranijuma i plutonijuma unutar kupole.
- Radi se o rekonfiguraciji celog kompleksa. Ovo postrojenje je centralno i simbolizuje sve promene i na kraju će imati znatno veći proizvodni kapacitet - kaže Luis.
Pored kupole izgrađen je tunel koji ide duboko u planinu, a celo područje je okruženo sa tri sloja bezbednosnih ograda. Putevi i železnička pretovarna tačka u obližnjem gradu Đijangju takođe su obnovljeni, što ukazuje na sveobuhvatnu revitalizaciju mreže nuklearnih baza u dolinama oko Zitonga. Još jedan ključni objekat, Lokacija 931, proširen je na račun sela Baitu i Dašan. U obližnjem „Naučnom gradu“ jugozapadno od Zitonga, koji se smatra „mozgom“ kineskog nuklearnog programa, više od 600 zgrada srušeno je 2022. godine kako bi se napravilo mesto za nove istraživačke centre za Kinesku akademiju inženjerske fizike (CAEP).
Munjevit napredak Kine
Prema procenama Pentagona, Kina je trenutno najbrži proizvođač nuklearnog oružja na svetu. Ima više od 600 bojevih glava. Iako i dalje značajno zaostaje za Sjedinjenim Državama i Rusijom, tempo modernizacije je dramatičan. Američke obaveštajne službe procenjuju da Peking testira novu generaciju bojevih glava, a u februaru je američki podsekretar za kontrolu naoružanja Tomas Dinano optužio Kinu za kršenje zabrane eksplozivnih nuklearnih testova.
Kineska ministarstva odbrane i spoljnih poslova odbila su da komentarišu nalaze CNN-a.
Portparol Ministarstva odbrane Đijang Bin rekao je da Kina „sledi politiku samoodbrane“ i da nikada ne bi bila prva koja bi upotrebila nuklearno oružje. Međutim, stručnjaci poput Renija Babijarca i Dekera Eveleta upozoravaju da neobičan dizajn novih objekata ukazuje na potpunu tehnološku modernizaciju sistema.
Ova otkrića dolaze u trenutku isteka poslednjeg velikog sporazuma o smanjenju strateškog naoružanja između Sjedinjenih Država i Rusije.
Spremanje za odbranu Tajvana?
Donald Tramp putuje u Peking sledećeg meseca, gde se očekuje da će pokušati da pokrene pregovore o novom sporazumu koji bi uključivao Kinu. Međutim, satelitski dokazi ukazuju da Peking za sada ne usporava.
Analitičari upozoravaju da bi ovo moglo dovesti do nove trke u naoružanju (SAD-Rusija-Kina) i da Kina jača svoj nuklearni arsenal kako bi odvratila moguću zapadnu intervenciju u slučaju sukoba oko Tajvana.
Istraga CNN-a zasnovana je na satelitskim snimcima kompanije Erbas od 2019. do 2025. godine, dokumentima kineske vlade i intervjuima sa vodećim svetskim stručnjacima za nuklearno oružje.
(CNN)
