Stotine ljudi - a možda i stoka - verovatno su vukli grubo obrađene kamene blokove do lokaliteta
Stounhendž je pravljen u tri faze, a prestao je da se koristi do bronzanog doba
Objavljena je do sada najrealističnija i najdetaljnija vizuelna rekonstrukcija Stounhendža, na kojoj se prikazuje kako su blokovi sarsen kamena - teški 25 tona - dovučeni na svoje mesto oko 2500. godine pre nove ere.
Prikazujući nekoliko različitih faza izgradnje spomenika tokom njegovog razvoja kroz stotine godina, slika dočarava ogroman ljudski napor potreban da bi se teški kameni blokovi postavili na svoje mesto. Digitalnu rekonstrukciju izradila je fondacija za istorijske spomenike, zgrade i mesta “Englesko nasleđe”, koristeći podatke laserskog skeniranja i arheoloških istraživanja. Rekonstrukcija je fokusirana na glavnu fazu gradnje i predstavlja najnovija razmišljanja o tome kako je kameni krug podignut.
Stotine ljudi - a možda i stoka - verovatno su vukli grubo obrađene kamene blokove do lokaliteta, gde su oni potom oblikovani u blizini samog spomenika. U okolini su pronađene gomile sa stotinama kamenih krhotina, prenosi britanski “Telegraf”.
Kako se odvijala izgradnja
Stounhendž je građen u tri faze, tokom više od 1.500 godina - otprilike između 3100-1600. p.n.e. - a prestao je da se koristi do bronzanog doba.
Istraživanja potvrđuju da su veći sarsenski blokovi u središtu Stounhendža došli sa oboda Marlboro Daunsa, oko 24 km severno. Najverovatnije su transportovani drvenim stazama podmazanim životinjskom mašću.
Dovlačenje kamenja možda je predstavljalo svojevrsno nadmetanje među grupama iz različitih oblasti - ko će, na primer, doneti materijal najbrže.
Teren na platou je blago nagnut, što znači da su uspravni kameni blokovi morali da budu izuzetno precizno obrađeni kako bi imali jednaku visinu sa različitih strana kruga. Ostaci sarsena i plavog kamena iz Velsa pronađeni su severno od tzv. hendža – praistorijski kružni zemljani spomenik iz doba neolita - gde su blokovi obrađivani.
Na rekonstrukciji se vidi kako više od 150 ljudi vuče sarsenski blok duž drvene staze - daleko više nego što bi bilo neophodno za to. Za tadašnje zajednice pomeranje takvih blokova predstavljalo je i svečanost.
Na drugoj strani vidi se završno postavljanje poslednjih sarsenskih blokova u uspravan položaj, čime se dovršava spoljašnji krug megalita.
Horizontalni kameni blokovi, odnosno nadvratnici, koji leže preko spoljnog kruga, verovatno su pripremani na licu mesta korišćenjem tradicionalnih stolarskih tehnika. Najverovatnije su podizani na drvenim platformama na visinu od četiri metra.
Smatra se da su graditelji Stounhendža boravili u Darington Volsu, jednom od najvećih poznatih hendž spomenika prečnika oko 500 m, podignutom pre oko 4.500 godina.
Ovako je Stounhendž izgledao pre restauracije 1901:
A ovako je izgledao tokom tri restauracije:
Značaj Stounhendža
Stounhendž nije samo zadivljujući trijumf praistorijskog inženjerstva, već i simbol duhovnog buđenja jednog naroda - mesto gde su se, po prvi put, udaljene zajednice širom Britanije okupile oko zajedničke religije koja je slavila sunce, piše “Telegraf”.
U Stounhendžu je izlazak sunca na letnji solsticij savršeno poravnat sa izdvojenim kamenom Hil Stoun, dok sunce na zimski solsticij zalazi tačno između uspravnih blokova najvišeg Trilitona.
I drugi neolitski spomenici - poput velike prolazne grobnice u Njugrejndžu u Irskoj i kamene humke na Orknijskim ostrvima u Škotskoj, su poravnati sa zimskim, a ne letnjim solsticijem.
Verovatno je da je Stounhendž bio svojevrsna katedrala koja je odavala počast ne samo suncu već i mrtvima. Tu su sahranjeni kremirani ostaci procenjenih 150 do 240 ljudi, navodi “Telegraf”.
Stounhendž je prestao da se koristi oko 1500. godine p.n.e, a iako su iskopane nove rupe radi premeštanja kamenja, taj plan na kraju nikada nije dovršen.
