Na lokalitetu je pronađeno oko 30.000 klinastih tablica, većinom na hetitskom jeziku, ali i na drugim jezicima tog perioda
U iskopavanjima iz 2023. godine otkriven je do sada nepoznat jezik u jednom kultnom tekstu sa područja Kalašma
Drevni grad Hatuša u Turskoj, nekadašnja prestonica moćnog Hetitskog carstva koje je dominiralo severno-centralnom Anadolijom u kasnom bronzanom dobu (1650–1200. p.n.e.), i danas predstavlja jedno od najbogatijih arheoloških nalazišta kada su u pitanju drevni jezici i pisani tragovi prošlosti.
Na lokalitetu Hatuša, tokom više od jednog veka iskopavanja, arheolozi su otkrili oko 30.000 klinastih tablica koje pružaju izuzetno detaljan uvid u istoriju, tradiciju i društveni život bronzanodopske Anadolije. Zbog svog izuzetnog značaja, ovaj lokalitet je 1986. godine uvršten na UNESCO listu svetske baštine.
Neočekivano otkriće
Većina pronađenih tablica napisana je na hetitskom jeziku, najstarijem posvedočenom indoevropskom jeziku, koji se smatra jednim od jezika iz čije se porodice kasnije razvijao i engleski. Ipak, među hiljadama tekstova nalaze se i zapisi na drugim jezicima tog perioda, uključujući luvijski, palački i hattijski.
Međutim, najnovija iskopavanja iz 2023. godine donela su neočekivano otkriće – tragove do sada nepoznatog jezika.
Prema navodima istraživača, u jednom kultnom tekstu pronađena je recitacija napisana na jeziku koji do sada nije bio poznat nauci. Hetitski tekst u kojem je ovaj fragment pronađen upućuje na idiom iz jezika oblasti Kalašma, teritorije koja se nalazila na severozapadnoj granici Hetitskog carstva.
Jeziku pripada anatolijskoj grani indoevropskih jezika
Iako naučnici još uvek ne mogu da u potpunosti dešifruju sadržaj tog zapisa, potvrđeno je da je reč o jeziku koji pripada anatolijskoj grani indoevropskih jezika, istoj grupi kojoj pripadaju i luvijski, palački i hetitski.
Stručnjaci objašnjavaju da indoevropski jezici predstavljaju veliku jezičku porodicu koja danas obuhvata veliki deo Evrope i indijski potkontinent, a smatra se da svi potiču od zajedničkog praindoevropskog jezika. Prema jednoj od vodećih teorija, taj jezik je nastao u oblasti oko Crnog mora, na prostoru današnje južne Ukrajine, dok je baskijski jezik ostao izolovan kao izuzetak u toj porodici.
Sličnost sa luvijskim jezikom
Kada je reč o lokaciji drevne Kalašme, pretpostavlja se da se nalazila u blizini današnjih gradova Bolu ili Gerede u severozapadnoj Turskoj, što je blizu područja gde se govorio palački jezik. Ipak, zanimljivo je da novootkriveni jezik pokazuje veće sličnosti sa luvijskim, koji je bio rasprostranjen u jugoistočnim delovima Hetitskog carstva.
Iako je do sada identifikovan samo mali deo jezika iz oblasti Kalašma, istraživači smatraju da je vrlo verovatno da će buduća iskopavanja širom Anadolije otkriti još materijala koji bi mogli pomoći u razumevanju ovog davno izgubljenog jezika.
(Popular Mechanics)
