Crnogorska književnica je istakla da je važno očuvati autentičnu interpretaciju Njegoševog identeta u kontekstu crnogorske istorije.
Debata oko dokumenarnog serijala „Njegoš – svevremenik“ izazvana je interpretacijom Njegoševog identiteta kao srpskog.
Trejler dokumentarnog serijala Radio-televizije Srbije pod nazivom ,"Njegoš svevremenik“, posvećen crnogorskom vladaru i pesniku Petru II Petroviću Njegošu, izazvao je oštre reakcije na društvenim mrežama i crnogorskim portalima zbog načina na koji se u njemu interpretira Njegošev identitet – kao isključivo srpski, piše "Pobjeda"
U trejleru pomenutog serijala crnogorski pesnik i vladika se, između ostalog, naziva "klasičnim pesnikom srpske kulture".
- Vladika i vladar u čijem delu srastaju različite tradicije srpskog sa najboljim tradicijama evropskog mišljenja i pevanja – govori narator i glumac Andrija Milošević u trejleru.
Crnogorska književnica Dragana Tripković je za "Pobjedu" tim povodom prokomentarisala da "Njegoš nije figura koja se može preseliti iz jedne kulture u drugu političkom montažom", prepoznajući u narativu koji se nazire u trejleru "kulturnu naraciju sa jasnim političkim implikacijama".
"Svedoci smo dugotrajne aproprijacije crnogorskih istorijskih i kulturnih bitnosti – od Vojislavljevića, Balšića i Crnojevića, do umetnika poput Dada Đurića ili Mihaila Lalića. Ti procesi odavno nisu više incidenti s margina ili internet manipulacije, već su prešli u institucionalni prostor”, kazala je Tripković, dodajući da Njegoš nije samo književni autor, već temeljni stub crnogorske istorijske, kulturne i duhovne svesti.
“Svaki pokušaj da se njegovo delo i identitet tumače izvan tog konteksta, bez jasne naučne metodologije, predstavlja revizionizam, a ne dokumentarizam. Problem ovog serijala nije u pravu na interpretaciju, već u tome što se interpretacija nudi kao neutralna činjenica”, rekla je Tripković.
Time se, kako je kazala, izlazi iz okvira profesionalne etike i odgovornosti prema istoriji.
“Nemoguće je ignorisati kontinuitet kulturne aproprijacije, a još je opasnije na njega ćutati. Zato je važno reagovati ne iz afekta, već iz odgovornosti prema istini i kolektivnoj memoriji”, zaključila je ona.
Zbog ovog trejlera se odmah povela polemika na društvenim mrežama.
Od detinjstva do dolaska na crnogorski presto
Kako se navodi na sajtu RTS-a u opisu serijala stoji da se u prvoj od jedanaest epizoda dokumentarnog serijala Njegoš – svevremenik govori o Njegoševom detinjstvu, ranom školovanju i periodu koji je prethodio njegovom dolasku na crnogorski presto.
Na početku je dat sumaran prikaz društveno-političkih okolnosti koje su vladale u vreme Njegoševih prethodnika, gde je posebno ukazano na tegobne uslove života u tadašnjoj Crnoj Gori, na njene odnose rema velikim silama, kao i na važnu ulogu koju je za njen opstanak igrala carska Rusija. Poseban akcenat je stavljen na vladarsku karijeru mitropolita Petra I: bitke na Martinićima i Krusima, učešće crnogorske vojske u borbi protiv Francuza, pokušaj zavođenja nekakvog društvenog poretka, junačka epska tradicija i pre svega ličnost Svetog Petra Cetinjskog predstavljali su ono živo iskustvo koje je uticalo na formiranje duhovne fizionomije mladog Radivoja Tomovog.
U nastavku se govori o Njegoševom dolasku u Cetinjski manastir i potonjem odlasku u Toplu, gde se školovao kod tamošnjeg učitelja Josifa Mršića Tropovića. Nakon što je proveo godinu i po dana u mediteranskom svetu, on se vraća na Cetinje, kada mu privatni učitelj postaje Simo Milutinović Sarajlija, sekretar mitropolita Petra I. Susret sa ovim velikim pustolovom biće od presudnog značaja za Njegoševo duhovno stasavanje, budući da je Sarajlija, upoznavajući ga sa antikom i tradicijom evropske literature, u njemu produbio impulse ka pesništvu – naročito onom meditativne orijentacije.
Epizoda se završava Testamentom Svetog Petra Cetinjskog, kojim je Radivoje Tomov određen za naslednika crnogorskog prestola.
Serija se emituje četvrtkom na Drugom programu RTS-a. Kreator serijala je Mikonja Knežević, prodcenti su: Andrija Milošević, Milesa Stefanović-Banović, režiju potpisuje Danilo Bećković, a scenario Mikonja Knežević.