Nevidljivi glasnici: Da li creva mogu da predvide Parkinsonovu bolest

Simptomi Parkinsonove bolesti obično postaju vidljivi tek kada je bolest uzela maha, ali naučnici su otkrili da se prvi znaci ove bolesti ne ogledaju u drhtanju ruku, već u crevima - i to godinama pre dijagnoze.

Najnovije istraživanje sugeriše da bi zdravlje creva moglo da bude neka vrsta "kristalne kugle" za teška neurološka stanja, kao što je Parkinsonova bolest. Istraživači su otkrili da specifične i dramatične promene u crevnom mikrobiomu mogu da se pojave mnogo pre nego što se razviju prvi simptomi Parkinsonove bolesti.

Ovo otkriće, objavljeno 20. aprila u časopisu "Nature Medicine", moglo bi potpuno da promeni način na koji se posmatra rana dijagnostika, kako bi se na vreme otkrili ljudi sa visokim rizikom od Parkinsonove bolesti

Veza između stomaka i mozga

Zdravlje creva godinama nije tema koja se tiče isključivo nutricionista. Do sada je dokazano da je mikrobiom povezan sa varenjem, upalnim procesima, pa čak i mentalnim zdravljem, ali nova studija ide korak dalje.

Istraživači sa Univerzitetskog koledža u Londonu (UCL) ispitali su direktnu, neraskidivu vezu između zdravlja creva i mozga kroz prizmu neurodegeneracije, te pronašli su jasne dokaze o povezanosti crevnog mikrobioma i rizika od oboljevanja.

Kao i kod drugih neuroloških poremećaja, bolest je usko povezana sa komunikacijom između creva i mozga.

Analiza mikroba: Šta se krije u uzorcima

U ovoj studiji, istraživački tim je analizirao podatke o crevnom mikrobiomu kod tri kategorije učesnika:

• 271 osoba sa već dijagnostikovanom Parkinsonovom bolešću.
• 43 osobe sa genetskim faktorom rizika GBA1 bez vidljivih simptoma.
• 150 zdravih osoba koje su činile kontrolnu grupu.

Kroz analizu uzoraka stolice, naučnici su identifikovali različite mikrobe i precizno merili njihove nivoe. Cilj je bio da se razume ukupna ravnoteža u crevima i pronađu obrasci koji se direktno povezuju sa rizikom od bolesti ili brzinom njenog napredovanja. Pored bioloških uzoraka, tim je procenjivao motoričke i nemotorne simptome, kognitivne funkcije, ishranu i druge relevantne zdravstvene faktore.

Šokantna razlika: Četvrtina mikrobioma se menja

Kombinovanjem kliničkih informacija sa laboratorijskom analizom mikrobioma, naučnici su uočili značajne razlike. Kod osoba sa Parkinsonovom bolešću otkriveno je da čak 25 odsto crevnog mikrobioma ima korenite promene, u poređenju sa zdravim pojedincima. Štaviše, obim tih promena direktno prati težinu bolesti – osobe sa uznapredovalim oblicima bolesti imale su znatno veće poremećaje u crevnim bakterijama.

Posebno su značajni nalazi kod grupe sa GBA1 faktorom rizika. Na osnovu nemotornih simptoma, poput autonomne disfunkcije i poremećaja ponašanja u REM fazi spavanja, istraživači su deo ove grupe klasifikovali kao "prodromalni", što je zapravo predijagnostička faza bolesti.

Ova podgrupa imala je specifično "obilje" određenih vrsta mikroba u poređenju sa zdravom grupom, ali i u odnosu na ljude sa GBA1 genom koji nisu imali nemotorne simptome. To navodi na zaključak da promene u mibromiomu creva počinju godinama pre pojave prvih klasičnih simptoma i da bi ovi obrasci mogli da posluže kao rani marker bolesti.

Globalna potvrda: Od Južne Koreje do Turske

Doktorka Džuli Pilicis, načelnica neurohirurgije na Univerzitetu Arizona u Tusonu, istakla je za "Medical News Today" da je najveća snaga ove studije njena univerzalnost i stabilnost rezultata.

- Glavna snaga ove studije je to što su se ovi obrasci održali širom sveta. Istraživači su uporedili svoje nalaze sa podacima iz studija u Sjedinjenim Državama, Južnoj Koreji i Turskoj i pronašli slične bakterijske promene kod pacijenata sa Parkinsonovom bolešću svuda - kaže dr Pilicis.

Ova konzistentnost sugeriše da promene u crevima nisu slučajne niti lokalnog karaktera, već su suštinski deo procesa same bolesti.

Da li će ovo promeniti način lečenja Parkinsonove bolesti

Danas se Parkinsonova bolest obično dijagnostikuje tek nakon što primetni motorički simptomi, kao što su ukočenost, tremor ili drhtanje ruku, počnu da remete svakodnevni život. Do tada, bolest je prisutna godinama, a pogođeni neuroni uključeni su u nepovratan degenerativni proces.

Budući da trenutno ne postoji lek, već samo tretmani za upravljanje simptomima, fokus istraživača je na ranim znakovima upozorenja. Iako novi nalazi trenutno neće promeniti standardne medicinske protokole, oni otvaraju vrata novim pristupima.

Prema rečima dr Pilicis, potrebno je još istraživanja, posebno onih dugoročnih, pre nego što ovi podaci počnu da se koriste u svakodnevnom lečenju pacijenata. Ipak, studija predstavlja ogroman korak ka ranijem otkrivanju i potencijalnom razvoju strategija koje bi mogle da uspore ili spreče napredovanje ove teške bolesti.

Pravi uzrok Parkinsonove bolesti i dalje ostaje misterija, ali i prethodne studije povezuju ovu bolest sa poremećajem crevnog mikrobioma, kao i sa nezdravom ishranom, posebno ultraprerađenom hranom. Naučni dokazi, takođe, ukazuju na usku vezu ove neurodegenerativne bolesti sa zagađivačima životne sredine, poput pesticida.