Šta (ne) znamo o alergiji na grinje iz kućne prašine

Grinje su sastavni deo našeg svakodnevnog okruženja. Uglavnom se nalaze u zatvorenom prostoru, pa su jesen i zima periodi kada su i manifestacije preosetljivosti na grinje izraženije. Posebno pogodne sredine za njihovo razmnožavanje su kuće u kojima se retko boravi i u kojima su podovi obloženi vunenim zastirkama ili itisonima. Takođe, vuneni ili perjani jorgani i jastuci su idealno mesto za njihovo umnožavanje, kaže u autorskom tekstu dr Gorana Kovačević, iz Odsek za alergologiju i kliničku imunologiju Opšte bolnice u Užicu.

Grinje se „hrane” sa peruti, pa je vrlo bitna česta zamena jastučnica i čišćenje prostorija u kojima se boravi, pre svega mokrom krpom ili aparatima za dubinsko čišćenje parom.

Kada se i kod koga javlja alergija na grinje?

Alergija na grinje javlja se još u najranijem detinjstvu kod osoba koje imaju takozvanu atopijsku konstituciju, odnosno naslednu sklonost ka alergijama - javlja se kod 30 odsto dece kojima jedan roditelj ima alergijske manifestacije, a u 70 odsto slučajeva ako oba roditelja imaju alergije.

Alergija na grinje u prvim mesecima života najčešće se ispoljava kao ekcem lokalizovan na licu ili na pregibima, dok se u zrelom dobu uglavnom javlja na licu i na šakama. Osobe alergične na grinje najčešće imaju alergiju i na neke druge alergene, ali grinje su te koje su u okruženju prisutne tokom cele godine.

Simptomi alergije na grinje

Pored kožnih manifestacija, alergija na grinje ispoljava se i kao alergijski rinitis sa znacima sekrecije iz nosa, kijavicom, zapušenošću nosa, svrabom u nosu, te suzenjem očiju, svrabom u ušima…, alergijska astma, koprivnjača...

Oko 500 miliona ljudi u svetu pati od alergijskog rinitisa. Nelečeni alergijski rinitis kod 80 odsto pacijenata može preći u bronhijalnu astmu, koja se odlikuje napadima sviranja u grudima, kašljem i gušenjem. Alergijska astma može biti nekontrolisana, delimično kontrolisana i kontrolisana. Lečenje astme zahteva stepeničasti pristup, što znači uvođenje terapije zavisno od broja i težine napada, od uzrasta i pola, radne sposobnosti, te postepeno povećavanje ili smanjivanje doza lekova pod nadzorom lekara i uz redovne kontrole. Cilj je da se sa što manje lekova postigne dobra kontrola bolesti.

I druge alergijske manifestacije, kao što je koprivnjača, veoma često su uzrokovane alergijom na kućnu prašinu (grinje), posebno kod sportista i ljudi koji vežbaju u zatvorenim prostorima. Neretko i sama fizička aktivnost može potencirati simptome alergije na grinje.

Ukoliko se navedeni simptomi ponavljaju često, dugotrajni su i uporni, treba se obratiti alergologu koji jednostavnim alergo testom može utvrditi da li je reč o alergiji na grinje. U odnosu na rezultat, preporučuje se adekvatan tretman.

Za pacijente koji su radno i fizički aktivni od posebnog je značaja da budu zbrinuti na adekvatan način, pre svega primenom terapije koja ne umanjuje radnu sposobnost. Takvim pacijentima se savetuju antihistaminici koji nemaju sedativni učinak i alergen specifična imunoterapija (ASIT).

Alergen specifična imunoterapija (ASIT) je jedina terapija koja deluje na samog uzročnika alergije, ublažava simptome i menja tok bolesti.

Eliminacija grinja

U borbi protiv alergije na grinje prvi i najvažniji korak je njihova eliminacija iz prostora u kom se boravi. To se najefikasnije postiže čišćenjem mokrom krpom i korišćenjem aparata za dubinsko čišćenje uz pomoć pare.

S obzirom na to da potpuna eliminacija grinja iz životnog prostora nije laka i gotovo ju je nemoguće postići, adekvatno lečenje, redovno javljanje na kontrole i poštovanje saveta lekara od ključnog su značaja za dobru kontrolu rinitisa, prevenciju i kontrolu astme, ekcema i koprivnjače, kao najčešćih kliničkih manifestacija alergije na grinje iz kućne prašine. Pravovremenom dijagnostikom i adekvatnom terapijom, uz već spomenute higijenske mere, pacijentima sklonim alergiji na grinje iz kućne prašine moguće je obezbediti dobar kvalitet života i maksimalnu radnu sposobnost.

Tekst je realizovan u saradnji sa AMICUS SRB DOO BEOGRAD. Pripremljeno u Srbiji, decembar 2024, NM-RS-2024-12-7464