Četiri neobična načina na koja navijanje za omiljeni tim na Svetskom prvenstvu u fudbalu UNIŠTAVA vaše telo

Tokom Svetskog prvenstva u fudbalu 2014. godine, jedan promašen penal najverovatnije je bio okidač za smrtonosni srčani 58-godišnjeg navijača iz Čilea. Ubrzo nakon toga, njegova supruga je osetila jak bol u grudima i završila u bolnici zbog kardiomiopatije izazvane stresom, poznate i kao "sindrom slomljenog srca". Intenzivan emotivni stres tokom utakmice i iznenadni gubitak supruga doveli su do toga da deo njenog srca prestane normalno da funkcioniše.

Šanse za ovakve događaje su male kod zdravih ljudi. Ipak, to ne znači da navijači nemaju nikakve fizičke reakcije dok gledaju utakmice. Istraživanja pokazuju da praćenje fudbala može da izazove čitav niz promena u organizmu - neke nisu odmah primetne niti dramatične, ali ipak mogu uticati na zdravlje.

"To što ste fudbalski navijač daleko je od pasivne aktivnosti: mozak i telo reaguju na sličan način kao tokom direktnog fizičkog takmičenja", rekao je dr Met Batler, istraživač neuropsihijatrije sa King's College London, koji se bavio proučavanjem ponašanja i moždanih reakcija fudbalskih navijača.

"Dok gledamo igrače kako se znoje na terenu, reagujemo kao da i sami igramo utakmicu", dodao je on.

A što vam je više stalo do kluba, reakcije mogu biti jače.

1. Raste nivo stresa

Naučnici su 2012. godine proučavali španske navijače dok su gledali finale Svetskog prvenstva 2010. godine između Španije i Holandije. Rezultati su pokazali da su tokom utakmice imali znatno više kortizola nego tokom običnog dana. Porast hormona stresa bio je posebno izražen kod muškaraca, mlađih navijača i onih koji su bili najstrastveniji prema svom timu.

Naučnici smatraju da je razlog tome nešto što se naziva "socijalno očuvanje sebe". Ljudi imaju duboku potrebu da se osećaju dobro u vezi sa sobom i da ih drugi vide u pozitivnom svetlu.

Kada nešto ugrozi taj osećaj - poput odbacivanja iz društva ili poraza omiljenog tima - mozak to može da registruje kao fizičku pretnju. Tada se aktivira reakcija na stres, a telo počinje da luči velike količine kortizola. Takođe, porast stresa ne događa se samo tokom same utakmice. Istraživači su otkrili da nivo stresa počinje da raste čak 14 sati pre početka meča!

2. Srce oseća pritisak

Osim kortizola, stres aktivira i reakciju "bori se ili beži", tokom koje telo oslobađa adrenalin i slične supstance. One ubrzavaju rad srca i podižu krvni pritisak, zbog čega srcu treba više kiseonika. Međutim, iste te supstance mogu da izazovu stezanje krvnih sudova koji dovode krv do srca, čime se smanjuje količina kiseonika koja stiže do srčanog mišića.

Ta neravnoteža - kada srcu treba više kiseonika, a dobija ga manje - može biti opasna i u nekim slučajevima može izazvati srčani udar.

Podaci iz stvarnog života potvrđuju ovu povezanost. Tokom Svetskog prvenstva 2006. u Nemačkoj, lekari su otkrili da je gledanje stresne utakmice više nego udvostručilo rizik od srčanih problema tog dana.

Tokom Mundijala 1998. godine, broj odlazaka u bolnicu zbog srčanih udara povećao se za 25 odsto na dan kada je Engleska izgubila od Argentine nakon penala, kao i tokom naredna dva dana. Taj skok nije zabeležen kod drugih zdravstvenih problema, već samo kod srčanih udara.

Ipak, Batler ističe da treba imati meru. Gledanje fudbala zaista povećava rizik od srčanih problema, ali je početni rizik kod većine ljudi veoma mali, pa je stvarna opasnost i dalje niska.

3. Rastu testosteron i seksualna aktivnost

Tokom finala Svetskog prvenstva 2010. između Španije i Holandije, nivo testosterona kod navijača porastao je dok su pratili utakmicu. Za razliku od kortizola, ovaj porast nije bio povezan sa polom, godinama ili stepenom privrženosti timu.

"Testosteron je hormon koji se povećava kao odgovor na takmičarske situacije, pa nije iznenađujuće što njegovo lučenje može biti veće kada navijači gledaju fudbal, bez obzira na pol", kaže Batler.

Postoje i određeni dokazi koji podržavaju popularnu teoriju da velika sportska takmičenja dovode do "bejbi buma" devet meseci kasnije. Naime, tokom Evropskog prvenstva 2024. godine, istraživači su pratili svakodnevno seksualno ponašanje, misli i fantazije gotovo 1.000 učesnika iz pet evropskih zemalja. Otkrili su da su navijači imali oko 27 odsto više seksualnih aktivnosti u danima nakon pobede njihove reprezentacije u poređenju sa danima posle poraza.

"Kolektivni rituali i proslave od davnina su povezani sa povećanom bliskošću i društvenim povezivanjem. Zato nije čudno pretpostaviti da su ljudi skloniji seksualnoj aktivnosti u trenucima zajedničke društvene euforije", kaže Batler.

4. Manjak sna i saobraćajne nesreće

Kada se veliki turniri održavaju u udaljenim vremenskim zonama, navijači često ostaju budni do kasno kako bi pratili svoje ekipe, a to može imati ozbiljne posledice. Na primer, Svetsko prvenstvo 2002. godine održano je u Aziji, pa su utakmice za američke navijače često bile emitovane usred noći ili rano ujutru.

Naučnici su tada otkrili da je u američkim gradovima sa velikim brojem stanovnika nemačkog porekla broj poginulih u saobraćajnim nesrećama porastao za 35 odsto na dane kada je igrala Nemačka reprezentacija.

Kada su istraživači kasnije analizirali podatke tokom Svetskog prvenstva koje se igralo u normalnim terminima, povećanje broja nesreća nije primećeno. To ukazuje da je upravo nedostatak sna zbog kasnog gledanja utakmica bio razlog za povećan broj stradalih.

Fudbal i drugi sportovi

Fudbal nije jedini sport koji izaziva fizičke promene kod navijača. Slični efekti na zdravlje srca primećeni su i kod ljubitelja američkog fudbala, ragbija, hokeja i bejzbola.

Ono što fudbal možda čini posebno intenzivnim jeste činjenica da je to sport sa malim brojem golova.

"Zbog toga svaki gol ima ogroman značaj i izaziva posebno snažnu euforiju", objašnjava Batler.

Zato sledeći put kada budete navijali za svoj tim, imajte na umu - jeste samo igra, ali vaše telo možda neće tako reagovati.

(Popular Science)