Otkriće složenih organizama pokazalo je da ispod leda postoji bogatiji ekosistem nego što se prethodno mislilo
Naknadna istraživanja otkrila su čitave zajednice života ispod antarktičkog leda, potvrđujući postojanje skrivenih ekosistema
Iako se čini da je na Zemlji sve manje mesta koja nisu istražena, dubine okeana i dalje skrivaju neke od najvećih tajni planete. Naučnici procenjuju da je vizuelno istraženo manje od 0,001 odsto dubokog mora, dok ogromna područja ostaju potpuno skrivena ljudskim očima zbog ekstremnih dubina ili golemih ledenih pokrivača. Jedno od najvećih iznenađenja dogodilo se 2009. godine, kada je NASA-ina ekspedicija na Antarktiku probušila put kroz Rosovu ledenu ploču i otkrila život tamo gde ga niko nije očekivao.
Tokom ekspedicije naučnici su izbušili rupu duboku 183 metra kroz Rosovu ledenu ploču na Antarktiku. Cilj je bio pronaći tragove mikrobiološkog života u skrivenom svetu ispod leda. Ali, kada je kamera koju je razvio NASA-in Džet Propalšon Laboratori (JPL) spuštena ispod ledene ploče, istraživače je dočekalo potpuno neočekivano otkriće. Umesto praznine, tame i beživotnog prostora, na ekranu se pojavilo malo morsko stvorenje – minijaturni rak iz grupe lysianassid amphipoda, odnosno račić srodan škampima:
- Svi smo bili potpuno fascinirani onim što smo videli na monitoru - rekao je NASA-in naučnik Robert Bindsčadler.
Biće pronađeno 32 kilometra od otvorenog mora zbunilo je stručnjake
Ono što je posebno iznenadilo biologe jeste činjenica da je taj mali rak pronađen čak 32 kilometra udaljen od otvorenog okeana. Na tom mestu nema sunčeve svetlosti, a uslovi su potpuno drugačiji od onih u kojima većina morskih organizama živi. Ipak, prisustvo životinje koja se nalazi relativno visoko u lancu ishrane pokazalo je da se ispod leda verovatno nalazi puno bogatiji ekosistem nego što se ranije pretpostavljalo. Bindsčadler je istakao kako je otkriće bilo posebno važno jer nije pronađen samo jednostavan mikroorganizam, nego složeniji organizam koji zavisi od drugih izvora hrane.
Ovi rakovi poznati su kao svojevrsni čistači morskog dna. Najčešće se hrane ostacima uginulih životinja poput riba, foka i pingvina, ali naučnici su ih na nekim lokacijama zabeležili i kako napadaju žive organizme. Ali istraživače nije fasciniralo samo njihovo prisustvo, nego i njihovo ponašanje. Rak se približio kameri, kretao oko kabla, posmatrao uređaj iz različitih uglova te plivao gore-dole kao da proučava nepoznati predmet koji je prvi put stigao u njegov skriveni svet.
- Imali smo mnogo pitanja, a verovatno ih je imao i on. Bio je izuzetno radoznao - rekao je Bindsčadler.
Tokom iste ekspedicije naučnici nisu pronašli samo jednog neobičnog stanovnika ispod leda. Kada su izvukli veliki kabl nazad na površinu, primetili su i tragove meduza koje su se pričvrstile za metalnu konstrukciju. Bindsčadler je tada područje ispod ledene ploče opisao kao „potpuno novu granicu za istraživanje“, smatrajući da skriva još brojne nepoznate oblike života. Kasnija istraživanja pokazala su da je bio u pravu.
Godinama posle pronađene cele zajednice života ispod leda
Godine 2022. naučnici su poslali novu sondu oko 500 metara ispod površine leda, nekoliko kilometara od Rosove ledene ploče. Ovoga puta nisu pronašli samo pojedinačnog stanovnika skrivenog sveta, nego cele zajednice amfipoda – grupe kojoj pripadaju i ranije pronađeni račići.
Sonda je zatim prodrla u jednu od podzemnih reka koje se nalaze ispod golemih antarktičkih ledenih masa. Veliki broj pronađenih organizama pokazao je da ispod leda postoji složen i skriveni ekosistem koji naučnici pre nisu mogli ni da zamisle.
- Zanimljivo je pitanje odatle dolazi njihova hrana i zašto je njihovo prisustvo toliko promenljivo tokom deset dana koliko smo ih posmatrali - rekao je profesor Krejg Stivens iz novozelandskog Nacionalnog instituta za istraživanje vode i atmosfere.
Otkrića ispod antarktičkog leda tako su pokazala da čak i u najhladnijim i najizolovanijim delovima planete postoje skriveni svetovi puni života – samo još uvek čekaju da ih čovek otkrije.
(Dnevnik.hr)
