Dahije, kao odgovor na planiranu bunu, likvidirale su veliki broj narodnih vođa.
Seča knezova dovela je do ustaničkog zbora na Sretenje u Orašcu.
Na današnji dan pre 222 godine u Valjevu se dogodila Seča knezova. Ovaj događaj bio je neposredni povod za izbijanje Prvog srpskog ustanka, kao početka procesa stvaranja novovekovne srpske države.
Često se kaže da Sretenja, odnosno, Prvog srpskog ustanka, ne bi bilo da mu nije prethodila strahovita odmazda osmanlijskih dahija nad narodnim vođama u Smederevskom sandžaku (Beogradskom pašaluku), događaj poznat kao Seča knezova.
Upravo to se dogodilo na današnji dan 1804. godine, odnosno 23. januara po julijanskom kalendaru, kada su u Valjevu pogubljeni srpski knezovi Valjevsko-tamnavsko-posavske i Podgorske knežine, Aleksa Nenadović i Ilija Birčanin.
Kako su dahije donele odluku o odmazdi nad srpskim knezovima
Seči knezova prethodila je uzurpacija vlasti u pašaluku od strane četvorice janičarskih vođa - dahija: Aganlije, Kučuk Alije, Mula Jusufa i Mehmed-age Fočića.
- Oni su najpre ubili Hadži Mustafa pašu, legalnog upravnika sandžaka kojeg je imenovala porta i vlast podelili između sebe, uvodeći diktaturu. To je izazvalo veliko nezadovoljstvo kako među Turcima, tako i među Srbima, koji su počeli da se organizuju za bunu. Dahije su saznali za te planove i rešili da ih u korenu preseku tako što će pobiti sve potencijalne organizatore – podseća istoričar Vladimir Krivošejev.
Neposredan povod za akciju bilo je presretanje pisma Alekse Nenadovića Austrijancima o situaciji u pašaluku, od strane dahija, pa su on i Birčanin na današnji dan bili prvi obezglavljeni, postajući simbol Seče knezova.
Seča knezova ubrzala početak ustanka
Tokom nekoliko narednih dana, dahije su širom Smederevskog sandžaka likvidirale nekoliko desetina knezova, sveštenika, monaha i trgovaca. Među njima, Stevana Adrejića Palaliju, Stojana Mihajlovća, kneza Teofana, kneza Petra, Marka Čarapića, Gavrila Buđevca, Hadži Đeru i Harži Ruvima.
- Međutim, taj čin je predstavljao dolivanje ulja na vatru. Umesto da se buna spreči, ona je počela nešto ranije, umesto u proleće “kad gora ozeleni”, već nedelju dana posle Seče knezova - kaže Krivošejev.
Usledio je narodni zbor na Sretenje u Marićevića jaruzi u Orašcu, kada je za vođu Prvog srpskog ustanka izabran Karađorđe Petrović.
Ustanici predvođeni Karađorđem su uspeli da u značajnom vremenskom intervalu, nakon niza bojeva među kojima su najpoznatiji oni na Čokešini, Svileuvi, Mišaru i Ivankovcu, zauzmu teritoriju pašaluka i od turske vlasti oslobode mnogobrojne varoši, uključujući i Beograd 1806. godine, nakon čega je usledilo pogubljenje dahija, na ostrvu Ada Kale kod Kladova.
Gde su pogubljeni Nenadović i Birčanin
Što se tiče lokacije u Valjevu na kojoj se dogodila Seča knezova, Krivišejev citira protu Mateju Nenadovića, koji je 1805. godine izabran za predsednika prve srpske Vlade, a koji opisujući u “Memoarima” čin pogubljenja svoga oca i Ilije Birčanina, navodi da se to nije dogodilo na mostu preko Kolubare, kako je prikazano u poznatoj TV seriji “Vuk Karadžić”, već “80 hvati niže ćuprije, na poljici do Kolubare“.
Odmeravanje od toga mosta okvirnih “80 hvati niže“, ukazalo je na položaj u pravcu zgrade današnjeg Narodnog muzeja u Valjevu, gde je 2004. godine, prilikom obeležavanja dva veka Seče knezova i Prvog srpskog ustanka, postavljeno spomen-obeležje, koje je izradio vajar Mile Jevtić.
Inače, knezovi Aleksa Nenadović i Ilija Birčanin su pred pogubljenje bili zatočeni u Muselimovom konaku, podignutom u 18. veku u Valjevu, koji je najstarija sačuvana zgrada u gradu na Kolubari
Knez Aleksa je sahranjen u Brankovini, kao i drugi znameniti Nenadovići, dok knez Ilija počiva u porti manastira Ćelije nadomak Valjeva.
