Kako se živelo i kako je varoš izgledala u vreme Drugog svetskog rata dok je užičkom kaldrmom gazila nemačka čizma...
O godinama, epohi Užičke republike i danima kad su grad zaposeli četnici priča izložba fotografija „Užice 1941 – 1945“ otvorena danas u Istorijskom arhivu.
Eksponati potiču iz privatne arhive Predraga Kovačevića, a najviše izloženih dela ovekovečio je čuveni užički fotograf Ilija Lazić.
Postavku čine portreti nemačkih vojnika i oficira koji su službovali u Užicu, partizanska vojska i društveni život u doba „Užičke republike“, most preko Đetinje porušen bombama „luftafea“ posle bitke na Kadinjači...
Tu su i fotografije Pata i Patosa, dvojice ruskih emigranata beskućnike, te saveznički avion koga je nemačka artiljerija oborila nad Užicem 1944.
Najveći deo fotografija do sada nije izlagan.
- Ilustrujući fotografije preneo sam na dva panoa sećanja Jovana Rosića koji nam priča kako je u septembru 1941. pored njegove berbernice prolazila grupa zaborljenih nemačkih vojnika. Zamolio je partizana koji ih je sprovodio da ih svrati u njegovu radnju gde ih je podšišao, obrio i častio kafom i ratlukom. Na žalost, takvi običaji koji predstavljaju običan, urban gradski život, u mnogo manjoj meri predstavljen je na ovoj izložbi, mnogo ima više onih tragičnih svedočanstava o ratnjim zbivanjima, - kazao je autor izložbe i direktor Istorijskog arhiva Željko Marković.
Deo kolekcije posvećen je Nemcu Henrihu Lautneru, zetu tadašnjeg predsednika opštine Užice Andrije Mirkovića, koji je primio pravoslavnu veru i promenio ime u Miloš Vojnović.
Lautner je bio komandant Četvrtog dobrovoljačkog puka koji ratovao na strani Ljotićeve vojske, a izložbom su ilustrovane borbe njegove jedinice protiv četnika Filipa Ajdačića u okolini Užica.
U „ravnogorskom kutku“ izložbe našla se i fotografija Radomira Đekića i njegovih četnika kojima su Nemci predali grad 21. septembra 1941. tri dana pre nego što su grad zauzeli partizani.