Iskopavanje je bilo tehnički zahtevno, a laboratorijske analize mogle bi otkriti više o životu stanovnika rimskog grada
Sarkofag iz perioda 4. do 6. veka ostao je zapečaćen krečnim malterom
Hrvatski arheolozi otkrili su sredinom juna u Cavtatu masivni kameni sarkofag koji je više od 1.500 godina ostao zapečaćen i netaknut, pružajući retku priliku za istraživanje pogrebnih običaja iz poslednjih vekova rimske epohe.
Izuzetna grobnica otkrivena je u nekropoli u Cavtatu, nedaleko od Dubrovnika, na mestu na kojem se nekada nalazio rimski grad Epidaur. Ogromni krečnjački sarkofag datira iz kasne antike, okvirno između 4. i 6. veka nove ere, i čini se da je izbegao i drevne pljačkaše grobnica i kasnija oštećenja, piše Heritagedaily.
Pečat sprečio pljačku grobnice
Jedan od najznačajnijih aspekata ovog otkrića jeste dokaz da je sarkofag od antičkih vremena ostao bezbedno zatvoren. Arheolozi su pronašli dobro očuvan sloj krečnog maltera kojim je bio zapečaćen spoj između kamenog sanduka i njegovog masivnog dvostrukog poklopca.
Pečat je pomogao da se unutrašnjost zaštiti od zemlje, vode i drugih spoljašnjih uticaja, a očigledno je sprečio i pljačku grobnice – sudbinu koja je zadesila mnoga bogata grobna mesta širom nekadašnjeg Rimskog carstva.
Otvaranje grobnice zato je zahtevalo posebnu pažnju. U saradnji sa konzervatorima, arheolozi su postepeno uklonili ogroman poklopac, a zatim pregledali prethodno zapečaćenu unutrašnjost.
Unutra su pronašli skeletne ostatke jedne osobe. Iako su kosti tokom vekova provedenih pod zemljom značajno propale, istraživači su pronašli i organske naslage i drugi materijal koji bi putem laboratorijskih analiza mogao da pruži mnogo više informacija.
Period između 4. i 6. veka doneo je ogromne promene u Rimskom carstvu. Hrišćanstvo je postajalo sve dominantnije, carska vlast se pomerala ka istoku, dok je Zapadno rimsko carstvo konačno propalo u 5. veku.
Zajednice duž dalmatinske obale ipak su ostale povezane sa širim mediteranskim svetom. Novootkrivena grobnica pruža opipljivu vezu sa ljudima koji su živeli u tom promenljivom svetu, piše Heritagedaily.
Rimski grad ispod današnjeg Cavtata
Inače, današnji Cavtat se nalazi na mestu drevnog Epidaura, važnog rimskog grada na jadranskoj obali u Dalmaciji. Istorija ovog područja seže mnogo dalje u prošlost. Naselje je postojalo i pre rimske vladavine, ali se Epidaur proširio pod Rimljanima i razvio infrastrukturu i institucije karakteristične za uređeni rimski grad.
Njegov položaj uz more učinio ga je delom mreže naselja i pomorskih puteva koji su povezivali Dalmaciju sa Italijom i ostatkom Mediterana. Nekropola u kojoj je pronađen novootkriveni sarkofag bila je deo tog drevnog urbanog pejzaža.
Krečnjak od kojeg je izrađen potiče iz okoline
Istraživanjima, koja su sproveli Muzeji i galerije Konavala, novootkriveni sanduk identifikovan je kao takozvani sarkofag salonitanskog tipa, oblik koji se povezuje sa kasnoantičkom Dalmacijom. Salona, nedaleko od današnjeg Splita, bila je prestonica rimske provincije Dalmacije i razvila se u jedan od najvažnijih gradova na istočnom Jadranu.
Cavtatski sarkofag ima karakterističnu arhitektonsku dekoraciju na uglovima, dok analize pokazuju da krečnjak od kojeg je izrađen potiče iz okolnog područja. Ovaj detalj je značajan. Umesto da je kao gotov predmet dopremljen iz udaljenog proizvodnog centra, dokazi ukazuju na to da su ovakvi monumentalni kameni spomenici mogli da budu izrađivani lokalno.
Izrada ovakvog sarkofaga bila je veliki poduhvat. Vađenje kamena, njegovo oblikovanje i ukrašavanje, kao i transport nekoliko tona krečnjaka, zahtevali su stručnu radnu snagu i značajnu organizaciju.
Iskopavanje sarkofaga bilo ogroman izazov
Iskopavanje sarkofaga predstavljalo je ogroman logistički izazov za istraživače. Težak oko pet tona i zakopan približno tri metra ispod savremenog nivoa tla, sarkofag nije mogao jednostavno da bude izvučen iz iskopine nakon što je otkriven.
Tim koji su činili arheolozi, antropolozi i konzervatori radio je zajedno kako bi dokumentovao grobnicu, uklonio njen težak poklopac i pronašao ljudske ostatke i druge materijale bez nepotrebnog oštećivanja arheoloških dokaza.
Laboratorijska analiza ljudskih ostataka, organskih materijala i naslaga izvučenih iz zapečaćene unutrašnjosti mogla bi da otkrije detalje koje nije bilo moguće utvrditi tokom samog iskopavanja. Te analize mogle bi da pomognu da se utvrdi ko je sahranjen u pet tona teškom sarkofagu i šta njegova grobnica može da otkrije o stanovnicima drevnog grada tokom njegovih poslednjih vekova.