Od svog nastanka početkom 20. veka, nosači aviona su se razvijali od drvenih plovila do nuklearnih supernosača
Najpoznatiji je američki "Džerald Ford", najveći nosač aviona u svetu
Čak i osam decenija nakon završetka Drugog svetskog rata, nosači aviona i dalje su među najmoćnijim i strateški najvažnijim oružanim sistemima na svetu.
Nosači aviona su ratni brodovi koji služe kao plutajuća vazduhoplovna baza, opremljeni pistom duž čitave palube (letna paluba) i hangarima namenjenim podršci, naoružavanju, lansiranju i prihvatanju brodskih aviona. Obično predstavljaju glavni brod flote - poznate kao borbena grupa nosača aviona - jer omogućavaju mornaričkim snagama da projektuju vazdušnu moć sa mora daleko od matične zemlje, bez oslanjanja na lokalne aerodrome za sprovođenje vazdušnih operacija.
Od svog nastanka početkom 20. veka, nosači aviona su se razvijali od drvenih plovila korišćenih za lansiranje pojedinačnih, užetom vezanih izviđačkih balona, do nuklearnih supernosača koji nose desetine lovaca, jurišnih aviona, vojnih helikoptera, aviona za rano vazdušno upozoravanje i kontrolu, kao i drugih vrsta letelica, uključujući bespilotne borbene vazdušne sisteme.
Svi su čuli za američki "Džerald Ford", najveći nosač aviona na svetu, sa više od 5.000 članova posade, koji je u službi od 2017. U poslednjoj akciji bio je u vodama Južne Amerike tokom krize u Venecueli i američke operacije hvatanja predsednika Nikolasa Madura.
Ali, postoje i drugi veliki ratni brodovi, a ovo je lista pet najmoćnijih ratnih brodova u morima u 2026. godini:
Klasa "Nimic" (SAD)
Nosači aviona klase “Nimic“ svedoče o dugotrajnoj dominaciji američke ratne mornarice. Ovi nosači na nuklearni pogon su izuzetno moćni, iako su stariji od 50 godina i približavaju se penzionisanju. Pokreću ih dva nuklearna reaktora, što im obezbeđuje praktično neograničen domet, snagu do oko 260.000 konjskih snaga, brzinu veću od 30 čvorova i deplasman od približno 100.000 tona, piše “Vion”.
Njihova vazduhoplovna grupa može da uključi do 130 lovaca F/A-18 “super hornet”, uz podršku raketnih sistema i mitraljeza. Iako je planirano da budu zamenjeni naprednijom klasom “Džerald Ford”, nosači klase “Nimic” i dalje predstavljaju nenadmašnu pomorsku silu i, prema portalu “Sleš gir”, ostaće u operativnoj upotrebi još godinama.
Nosač aviona "Fudžijan" (Kina)
On predstavlja veliki iskorak u ambicijama kineske ratne mornarice. Ono što je ’70-ih bilo nezamislivo, danas simbolizuje ubrzanu modernizaciju kineske mornarice. “Fudžijan” spada među najveće nosače aviona na svetu - pokreću ga parne turbine snage oko 280.000 konjskih snaga.
Prema dostupnim podacima, brod može da nosi oko 60 letelica, uključujući lovce pete generacije, i opremljen je naprednim elektromagnetnim sistemom za lansiranje aviona. Iako su detalji ograničeni zbog tajnosti, “Fudžijan” se naširoko smatra probnom platformom za buduće kineske nosače aviona na nuklearni pogon i ozbiljnim izazovom američkoj pomorskoj dominaciji.
Klasa "kraljica Elizabeta" (Velika Britanija)
Nosači aviona klase “kraljica Elizabeta“okosnica su savremene britanske flote. Nju čine brodovi “Kraljica Elizabeta” i “Princ od Velsa”. Pokreću ih gasne turbine snage oko 100.000 konjskih snaga, a maksimalna brzina im iznosi oko 25 čvorova.
Za razliku od američkih nosača, oni koriste letelice sa kratkim poletanjem i vertikalnim sletanjem, umesto klasičnih aviona sa nepokretnim krilima. Svaki brod može da nosi do 36 lovaca F-35B “lajtning II”, pored helikoptera. Uprkos smanjenom obimu britanske mornarice, ovi nosači spadaju među njihove najveće i tehnološki najnaprednije brodove ikad.
Klasa "Amerika" (SAD)
Amfibijski jurišni brodovi klase “Amerika” u sastavu američke mornarice brišu granicu između klasičnih nosača aviona i desantnih plovila, navodi “Vion”. Pokreću ih gasne turbine snage oko 70.000 konjskih snaga, uz brzinu veću od 20 čvorova.
Njihove vazdušne grupe uključuju helikoptere, letelice MV-22 “osprej” i lovce F-35B, a istovremeno mogu da podrže amfibijska iskrcavanja pomoću desantnih čamaca. Iako nisu klasični nosači aviona, njihova svestranost u operacijama čini ih izuzetno moćnima.
Klasa "Džerald Ford" (SAD)
Klasa “Džerald Ford” predstavlja najnaprednije i najmoćnije nosače aviona ikada izgrađene. Ovi brodovi zamenjuju dugovečnu klasu “Nimic” i koriste nove nuklearne reaktore A1B, koji su snažniji i zahtevaju manju posadu.
Opremljeni su većom letnom palubom, elektromagnetnim sistemima za lansiranje aviona i naprednim sistemima za zaustavljanje, čime se značajno povećava efikasnost rukovanja letelicama. Nosač klase “Ford” može da rasporedi do 90 aviona i helikoptera. Uprkos kašnjenjima u izgradnji, očekuje se da će ova klasa činiti okosnicu američke pomorske moći duboko u 22. veku - potencijalno sve do 2105.
BONUS VIDEO
