Debata o pravu na oružje vrlo je polarizovana i oscilira između regulacija i liberalizacije, zavisno od političke klime i partijskih vlasti u pojedinim saveznim državama
Statistike pokazuju da SAD imaju mnogo veći broj ubistava vatrenim oružjem nego ostatak zapadnog sveta, posebno u državama sa labavijim zakonima
Unutar zapadnog sveta Sjedinjene Američke Države specifične su po mnogo karakteristika, ali jedna od najupečatljivijih je pitanje naoružanja. Radi se o državi gde je vlasništvo nad puškama jedno od najvažnijih političkih pitanja, kao i država gde broj pušaka prevazilazi broj stanovnika.
Dok je u većini država Evrope zabranjeno posedovanje čak i pištolja od strane običnih građana, SAD je zbog svog drugog amandmana u ustavu društvo gde je pravo na posedovanje pušaka čvrsto garantovano, iako pravila variraju u odnosu na državu. Svakako, radi se o državi gde je dozvoljeno, uz varijacije i ograničenja, posedovanje i jurišnih pušaka, pa čak i automatskih pušaka napravljenih pre 1985.
Ljubitelji ove politike uvek podvlače važnost da građani mogu da poseduju sredstva za svoju samoodbranu, kao i da naoružan narod podrazumeva jasan vid odvraćanja svakog ambicioznijeg političara od uspostavljanja tiranije. Međutim, kada god dođe do atentata na važnijeg političara, uključujući i poslednji slučaj pokušaja atentata na Donalda Trampa ili ubistva aktiviste Čarlija Kirka, u javni život se vraća argument negativnih posledica široke dostupnosti tako ubojitog arsenala. U američkom društvu ova debata nije okončana i politike regulacije prava na posedovanje privatnog arsenala se menjaju u talasima u oba smera.
Kada se pogleda statistika broja nasilnih ubistava ili broja ubistava vatrenim naoružanjem po glavi stanovnika, SAD značajno odudaraju od zapadnog proseka. Učestalost ubistava vatrenim naoružanjem veća je od evropskog proseka po godini dvocifreno puta više, a u poređenju na mirnije evropske države čak i trideset puta više. Najveća razlika primetna je kada se radi o pucnjavama u školama, koje su atipično česta pojava u ovoj državi. Zastupnici strožih ograničenja uglavnom koriste ovaj statistički argument kao primer, jer dostupnost poluautomatskih jurišnih pušaka sa šaržerima i do 30 metaka ili čak starijih automatskih pušaka, može da proizvede značajno veći broj žrtava u kratkom roku nego što je to slučaj sa pištoljima, puškama koje koriste sačmu ili lovačkim naoružanjem.
Države gde je Demokratska stranka tradicionalno jaka, poput Kalifornije, Njujorka ili Masačusetsa, imaju prilično stroga ograničenja. Ona se oslikavaju kroz pozadinske provere, da bi se sprečilo da ljudi sa istorijom psihičkih bolesti ili kriminalnih dela dođu u posed naoružanja, strožiju registraciju, zabranu šaržera sa velikim brojem metaka i druge mere koje imaju za cilj da otežaju vlasništvo nad naoružanjem naročito kod rizičnih grupa. Sa druge strane, u tvrdim republikanskim državama, prvenstveno na Jugu, pravo na posedovanje naoružanja je dosta veće, a ograničenja manja. Statistički gledano, u saveznim državama gde su regulacije o posedovanju manje, broj žrtava od naoružanja je i veći, gde su države poput Misisipija ili Luizijane u samom vrhu tabele. Sa druge strane, branioci prava na posedovanje naoružanja, uključujući i na posedovanje jurišnih pušaka, tvrde da se statistički najviše ubistava desi kroz upotrebu pištolja, a ne pušaka poput AR-15, M16 ili M4, a koje su najčešće napadane kao problem od strane aktivista koji se bore za ograničenja.
U tom smislu debata između NRA, organizacije koja se bavi promocijom posedovanja pušaka i povezanih hobija, sa jedne strane i brojnih organizacija koje se bore za ograničenja sa druge strane, nije ni blizu završetka. Demokrate su uspele da proguraju važan zakon 1994. koji je uveo značajna ograničenja na nivou SAD-a, kada je zbog visoke stope kriminala postojala društvena klima za takav potez. Tada je delovalo da pokret koji želi da smanji dostupnost naoružanja vodi. Po isticanju ovog zakona 2004. novi nikada nije uspešno iniciran i republikanci su se pokazali kao uspešni u suzbijanju drastičnih nacionalnih ograničenja, a savezne države koje vode demokrate bile u toj sferi aktivnije. Drastičan i kontinuiran pad stope kriminala od ranih 1990-ih u Americi do početka 2020-ih je takođe doprineo ka smanjenju svesti o opasnosti, a ona se tek povratila sa skokom broja masovnih pucnjava u školama i prelivanju nasilja periodično u političku arenu.
Iako su atentati na Donalda Trampa, razni politički motivisani incidenti sa naoružanjem i periodični sukobi na ulicama različitih aktivista doprineli percepciji velike polarizacije, SAD se još uvek nalaze na istorijskim minimumima nasilja u javnom životu. Statistički gledano 1960-te i 1970-te bile su dekade vrhunca političkog nasilja i stope kriminala u ovoj državi, a koje ne mogu da se dostignu uprkos blagom porastu ovakvih pojava u prethodnim godinama. Pokret za građanska prava, desegregacija i protesti protiv rata u Vijetnamu tada su stvorili ogromne društvene polarizacije. U samo 20ak godina ubijen je predsednik Amerike Džon Kenedi, njegov brat Robert Kenedi, borac za građanska prava Martin Luter King, a pokušani su i atentati na predsednike poput Džeralda Forda ili Ronalda Regana i mnoge druge politički niže rangirane ličnosti.
Ipak, Amerika je iz ovih dekada haosa u 1980-te ušla stabilnija i do 1990-ih trijumfovala u Hladnom ratu, a stopa kriminala je tokom 1990-ih drastično pala i nastavila da pada tokom 2000-ih i 2010-ih. Iako su se zakoni o naoružanju u međuvremenu menjali u oba smera, postojao je trend opadanja nasilja, uključujući i onog u politici. Zbog toga, nasilje koje se dešava u američkom političkom životu bi trebalo gledati više kao proizvod unutrašnjih političkih napetosti i nerazrešenih društvenih debata, nego kao proizvod labavijeg zakonodavstva o naoružanju. Čak i nakon više pokušaja atentata na američkog predsednika Donalda Trampa, malo je verovatno da će republikanci promeniti svoj stav oko prava na posedovanje, kao što ni demokrate tokom perioda niskog nasilja nisu izgubile želju da ovu sferu više regulišu. U tom smislu puške ostaju dobrim delom ideološko, a manje bezbednosno pitanje u Americi.
Dimitrije Milić, politikolog iz organizacije "Novi treći put"
