Fosil vilice pračoveka pronađen u pećini Mala Balanica spada među tri najstarija ljudska ostatka na svetu.
Istraživanja su potvrdila da se radi o hajdelberškom čoveku koji je živeo u Evropi tokom srednjeg pleistocena.
Epohalno arheološko otkriće koje će promeniti razumevanje evolucije čoveka i proces naseljavanja Evrope dolazi iz pećina Mala i Velika Balanica. Fosil vilice pračoveka koji je prof. dr Dušan Mihailović sa Filozofskog fakulteta u Beogradu pronašao 2006. godine jedan je od tri najstarija ikada pronađena ljudska ostatka, što su dokazala ispitivanja u Francuskoj, Velikoj Britaniji i Kanadi.
Podsetimo, pećina Mala Balanica je paleoantropološko i arheološko nalazište u jugoistočnoj Srbiji, u blizini Niša. Duga je 25 m, široka 8 i visoka 2,80 m. Nalazi se na 332 m nadmorske visine, oko 100 m iznad sadašnjeg toka reke Nišave, na južnoj padini Svrljiških planina, u Sićevačkoj klisuri, ispod sela Sićeva. Od ulaza u pećinu pruža se pogled na jugozapadni deo klisure.
U neposrednoj blizini je otvor pećine Velika Balanica koja sa Malom Balanicom gradi zajednički pećinski kompleks. Stene u kojima je pećina su jurske i kredne starosti, a njeno dno popunjava nekoliko različitih slojeva koji se sastoje od krečnjaka, šljunka, gline i peska.
Rukovodilac međunarodnog istraživačkog tima, prof. dr Dušan Mihailović 2006. godine u pećini Mala Balanica pronašao je fosil vilice hominina (BH-1), koja se smatra za dokaz prisustva hajdelberškog čoveka u Evropi tokom srednjeg pleistocena.
Fosilna vilica i više hiljada alatki dokaz da je pračovek živeo na prostoru Srbije
Prema tvrdnjama prof. dr. Dušana Mihailovića, sprovedena istraživanja na ovom nalazištu omogućila su prikupljanje više hiljada alatki koje je proizveo pračovek-neandertalac koji je živeo na ovom prostoru Srbije u društvenim zajednicama od 10 do 15 članova koje su se uglavnom bavile sakupljanjem plodova i lovom.
Fosilna vilica BH-1 (Balanica hominin 1) otkrivena je 1,5 m ispod trenutnog pećinskog poda. Prema rečima stručnjaka, dalji dokazi ljudskih aktivnosti ne mogu se detektovati u ovom sloju, što može biti posledica relativno malog posmatranog područja.
Starost fosilne vilice utvrđivana je ECP tehnikom u laboratoriji dr Rinka i u nuklearnom reaktoru Univerziteta Mekmaster. Zatim je obavljeno datovanje uranovim nizom u Istraživačkom centru "Geotop" Univerziteta Kvebek u Montrealu, a datovanje infracrvenom stimulisanom luminiscencijom obavljeno je u Centru za primenu fizičkih istraživanja u arheologiji na Univerzitetu Bordo u Francuskoj. Sedimenti su analizirani na Univerzitetu Oksford Bruks u Velikoj Britaniji.
Vilica stara između 400 i 500 hiljada godina
BH-1 predstavlja 6,7 cm dug fragment donje vilice. Na osnovu analize vilice može se zaključiti je pripadala odrasloj i relativno mladoj osobi, dok se njen pol ne može utvrditi. Ipak, nedvosmisleno se može reći da se radi o pojedincu roda Homo.
Najpre se smatralo da je vilica stara između 200 i 300 hiljada godina. Međutim, 2013. godine, istraživanjem Vilijama Rinka iz Kanade, uz pomoć tri tehnike, utvrđeno je da je fosil star najmanje 397.000 i da je verovatno stariji od 525.000 godina, tako da pronađena vilica spada među najstarije evropske fosile srednjopleistocenskih hominina, još drevnije ljudske vrste, koja je prethodila neandertalcu.
Stručnjaci tvrde da su istu pećinu, ali u različita vremena, nastanjivala dva tipa pračoveka, najverovatnije pre više od 150.000 do 600.000 godina.
(Blic/Sicevo.rs)
