Kambodžanske krečnjačke pećine su dom brojnim neotkrivenim vrstama i jedinstvenim ekosistemima.
Novo istraživanje u provinciji Batambang otkrilo je više novih vrsta, uključujući zmije, gekone, mikro-puževe i stonoge.
Kambodžanske, uglavnom neistražene krečnjačke pećine, koje se protežu hiljadama kilometara, dom su bezbroj neotkrivenih vrsta i jedinstvenih ekosistema, sa stvorenjima koja se ne nalaze nigde drugde na Zemlji.
Novo istraživanje pećina u severozapadnoj provinciji Batambang otkrilo niz vrsta koje su nove za nauku, uključujući tirkiznu jamičastu zmiju, leteću zmiju, nekoliko gekona, dva mikro-puža i dve stonoge, prenosi RTS.
Otkrivene i nove vrste guštera
Zmija i tri novootkrivene vrste gekona se još uvek formalno imenuju i opisuju. Ostali nalazi su zvanično priznati tokom istraživanja biodiverziteta, u kojem je istraživano 64 pećine na 10 brda između novembra 2023. i jula 2025. godine, a objavljeno je u nedavnom izveštaju.
Svako brdo i pećina u kambodžanskom stenovitom kraškom pejzažu – termin za pejzaž nastao kada se stene raspadaju, formirajući velike pećinske izvore, potoke i vrtače – je izolovano od ostalih.
Svaka od njih deluje kao sopstvena "ostrvska laboratorija" evolucije, koja sadrži brojne različite oblike života koji su se prilagodili svom nišnom staništu, kako navodi britanska dobrotvornoj organizaciji za zaštitu prirode "Fauna i Flora", koja je vodila istraživanje zajedno sa kambodžanskim Ministarstvom životne sredine i terenskim stručnjacima.
- Zamislite to kao njihovu sopstvenu vinjetu biodiverziteta, gde priroda iznova i iznova izvodi isti eksperiment nezavisno - navodi u saopštenju evolucioni biolog Li Grismer, profesor biologije na Univerzitetu La Sijera u Kaliforniji, koji je podržao istraživački tim.
"Obilazimo ova odvojena mesta i analiziramo DNK vrsta i vidimo kako je eksperiment tekao. Neke izgledaju slično, neke izgledaju drugačije, i analizirajući ovo možemo steći predstavu o tome koje su pokretačke sile iza načina na koji su evoluirale", dodaje prof. Grismer.
Globalno ugrožene vrste
Na primer, dok su istraživači identifikovali jednu vrstu prugastog gekona sa savijenim prstima nazvanog Cyrtodactylus kampingpoiensis, tokom terenskog rada 2024. godine, pronašli su četiri različite populacije koje se razvijaju na različite načine.
"Ako zaista želimo da sačuvamo biodiverzitet na ovoj planeti, moramo da razumemo šta sve postoji", napominje prof. Grismer. "Ne možemo zaštititi nešto ako ne znamo da postoji."
Globalno ugrožene vrste poput sunda pangolina, zelenog pauna, dugorepog makaka i severnog makaka sa repom takođe su pronađene u pejzažu tokom najnovijeg istraživanja.
Samo "zagrebali površinu"
Biolog za zaštitu prirode Pablo Sinovas vodio je tim za faunu i floru u Kambodži, radeći sa lokalnim istraživačima kako bi stekao predstavu o terenu tokom dana i – "zabavni deo" – potraga za stvorenjima poput zmija i gekona noću, "kada su najaktivniji, kada izlaze iz skrovišta", kako je rekao u izjavi za CNN.
Tim bi krenuo nakon zalaska sunca sa bakljama,i provodio sate prelazeći "oštar, kamenit teren, pretražujući svaku pukotinu, pećinu, stenu, granu, vegetaciju. Zaista svuda. Bila je to lepa potraga", rekao je Sinovas.
Neke pećine u regionu sadrže i do milion slepih miševa, iako istraživački tim nije ulazio u pećine sa velikim kolonijama slepih miševa zbog zdravstvenih problema, navodi se u izveštaju.
Kraški pejzaži koji se prostire na 20.000 kvadratnih kilometara čini oko devet odsto površine Kambodže, a kako se navodi u izveštaju, "veliki deo toga još uvek je nepoznat nauci".
Četrnaest pećina koje ranije nisu bile ispitane registrovane su na jednom kraškom brdu u okrugu Banan u provinciji Batambang. Sinovas tvrdi da su istraživači samo "zagrebali površinu" u pogledu biodiverziteta koji čeka da bude otkriven u ekosistemima šireg pejzaža u Kambodži.
Pored toga što su domaćini raznim vrstama, mnoge pećine se koriste kao svetilišta ili za meditaciju i druge rituale, a posećuju ih turisti i hodočasnici. Međutim, kraška staništa su ugrožena neplanskim vađenjem cementa, kao i prekomernim turizmom, lovom na divlje životinje, sečom šuma i šumskim požarima.
"Ali, očigledno je da ako uništite područje gde žive određene vrste, a te vrste ne žive nigde drugde, onda biste automatski potencijalno doveli do izumiranja vrsta – u nekim slučajevima, vrsta koje još nisu ni opisane", naglašava Sinovas.
