Vjetrenica ima bogatu istoriju, sa srednjovekovnim stećcima i tajanstvenim kamenim stolom, a prvi put je opisana još 77. godine nove ere
Pećina je dobila ime po snažnom strujanju vazduha na ulazu zbog stalne razlike temperatura između unutrašnjosti i spoljašnjosti
Na samo oko 300 metara od sela Zavala, u opštini Ravno na zapadnom obodu Popovog polja, krije se prirodni fenomen koji u jednoj kategoriji drži ubedljivo prvo mesto na celoj planeti. Pećina Vjetrenica nije poznata po svojoj veličini, ali je zvanični svetski šampion po nečemu mnogo fascinantnijem - neverovatnom podzemnom biodiverzitetu koji decenijama zapanjuje naučnike širom sveta.
U tami Vjetrenice do sada je zabeleženo gotovo 230 različitih životinjskih vrsta, što ovu pećinu svrstava na sam vrh liste svih poznatih pećina na planeti po bogatstvu živog sveta:
Više od 90 vrsta čine takozvani troglobionti — bića koja su se toliko prilagodila životu u potpunom mraku da van pećine uopšte ne mogu da prežive.
Čak 37 vrsta je prvi put naučno opisano upravo u Vjetrenici, jer do tada nisu bile pronađene nigde drugde na Zemlji.
Među najpoznatijim stanovnicima pećine je čovečja ribica, bledi vodozemac bez očiju koji štedi energiju tako što gotovo nepomično čeka plen i može da preživi mesecima bez hrane. Pored nje, u tami Vjetrenice živi i jedini poznati podzemni cevasti crv na svetu.
Mnoge od ovih vrsta spadaju u takozvane „žive fosile“ — ostatke drevnih geoloških doba čiji su najbliži srodnici na površini Zemlje izumrli pre više miliona godina. Za naučnike, Vjetrenica je dragoceno utočište u kom su se sačuvali organizmi koji su odavno nestali iz spoljašnjeg sveta.
Tajna pećinskog vetra: Fenomen koji rashlađuje usred leta
Pećina je dobila ime po snažnom strujanju vazduha na samom ulazu, koje posetioce iznenadi i rashladi čak i tokom najtoplijih letnjih dana.
Međutim, ovo strujanje zapravo nije klasičan vetar, već prirodni fizički fenomen. Temperatura unutar pećinskih kanala, čija dužina iznosi oko sedam kilometara, tokom cele godine ostaje stabilna na oko 11 stepeni. Zbog stalne razlike između unutrašnje i spoljašnje temperature, vazduh neprekidno struji pokušavajući da izjednači tu razliku.
Pored bogatog sistema kanala, u unutrašnjosti Vjetrenice nalazi se i više od stotinu malih podzemnih jezera. Zbog svog izuzetnog značaja, pećina uživa status zaštićenog spomenika prirode još od pedesetih godina prošlog veka.
Istorija duga milenijumima: Od Plinija Starijeg do misterioznog kamenog stola
Vjetrenica ne fascinira samo biologe, već i istoričare i arheologe. Njena pisana istorija počinje još 77. godine nove ere, kada je čuveni rimski pisac Plinije Stariji u svom delu opisao bezimenu pećinu iz koje snažno izbija podzemni vazduh.
U njenim dubinama pronađeni su fascinantni tragovi prošlosti:
- Crteži stari oko 10.000 godina koji svedoče o prisustvu praistorijskih ljudi.
- Kosti pećinskog medveda.
- Kompletan kostur leoparda — što se smatra jedinim takvim nalazom u celoj Evropi.
Na samom ulazu u pećinu nalaze se dva srednjovekovna stećka sa urezanim prizorima lova na jelene i viteškog turnira. Ipak, jednu od najvećih zagonetki predstavlja unutrašnja dvorana u kojoj se nalazi kameni sto sa osam kamenih stolica — graditeljski poduhvat za koji se ni do danas ne zna ko ga je napravio, kada i u koje svrhe.
