U Srbiji je zabeležen porast prodaje stanova koji su u katastru upisani kao garaže ili pomoćne prostorije, po cenama znatno nižim od tržišnih
Kupci mogu uštedeti i do 40% u odnosu na regularne stanove, ali ove nekretnine su dostupne samo za kupce sa gotovinom, jer banke ne odobravaju kredite za njih
Sa nezapamćenim skokom cena nekretnina u Srbiji, u oglasima se sve češće pojavljuju stanovi koji se prodaju po cenama znatno nižim od tržišnog proseka. Ipak, iza ovih "prilika života" često se krije ozbiljna administrativna zamka – objekti su u katastru uknjiženi kao garaže, garažna mesta ili pomoćne prostorije.
Ova pojava postala je masovna u novogradnji gde su investitori, kako bi izbegli visoke takse ili zaobišli urbanističke planove, prostrane suterene i prizemlja pretvarali u stambene jedinice. Iako ušteda na prvi pogled deluje impresivno, stručnjaci upozoravaju da se iza jeftinih kvadrata krije niz skrivenih zamki.
Ušteda od nekoliko desetina hiljada evra
Glavni magnet za kupce je cena koja je u proseku za 20 do čak 40 odsto niža u odnosu na regularno uknjižene stanove. Na lokacijama gde kvadrat košta 2.500 evra, prostor koji se vodi kao garaža može se naći za 1.500 do 1.800 evra. Za keš kupce ovo je često jedini način da se domognu krova nad glavom na atraktivnim gradskim lokacijama.
Žarišta u Beogradu i Novom Sadu
U Beogradu se ovakvi objekti najviše nude u naseljima:
- Zvezdara: Oko Mirijeva i Cvetkove pijace.
- Voždovac: Naselje Braće Jerković i Lekino brdo.
- Novi Beograd: Bežanijska kosa (suterenski prostori).
- Periferija: Borča i Krnjača.
U Novom Sadu situacija je slična na Detelinari, Telepu i Adicama, gde su garaže u prizemljima zgrada prepravljane u stanove odmah nakon tehničkog prijema.
Nepremostiva prepreka: Zid za kreditne kupce
Najveća mana ovakvih nekretnina je to što se ne mogu kupiti putem stambenog kredita. Banke odbijaju da stave hipoteku na prostor koji u katastru nije definisan kao stambeni, što ove objekte ostavlja isključivo na raspolaganju kupcima sa gotovinom. Čak i uz keš, rizik ostaje kod kasnije preprodaje, jer vrednost ovakvih kvadrata nikada ne raste istim tempom kao kod regularnih stanova, prenosi Kurir.
Komunalni i pravni pakao
Budući stanari se suočavaju sa nizom operativnih problema odmah po useljenju:
- Skuplji računi: Komunalna preduzeća često struju i vodu obračunavaju po tarifama za poslovni prostor, koje su znatno skuplje od onih za domaćinstva.
- Loša izolacija: Ovi prostori obično imaju lošiju termičku i zvučnu izolaciju, probleme sa vlagom i ventilacijom, kao i povećan rizik od plavljenja tokom letnjih pljuskova.
- Pravna nesigurnost: Proces prenamene garaže u stambeni prostor može trajati godinama, zahteva saglasnost svih stanara zgrade (100%) i iziskuje ogromne takse.
Da li se uopšte isplati?
Stručnjaci su jednoglasni – za trajno rešavanje stambenog pitanja porodice, ovo je visokorizičan i dugoročno neisplativ potez. Jedini scenario u kojem ova investicija ima smisla jeste kupovina radi izdavanja.
Studentima i samcima najčešće nije bitno kako se nekretnina vodi u katastru, a vlasnik tada ostvaruje brži povrat novca jer je nekretninu platio manje, a izdaje je po punoj tržišnoj ceni rente.
