Hipoteza naučnika sugeriše da je uzrok promena duboka povezanost i međusobno delovanje unutrašnjeg i spoljašnjeg jezgra, što može uticati čak i na trajanje dana
Praćenje ovih promena ključno je za razumevanje evolucije i stabilnosti Zemljinog magnetnog polja, koje nas štiti od kosmičkog zračenja
Analizom satelitskih podataka, istraživači su otkrili da su 2010. godine ispod Pacifika spoljašnje jezgro Zemlje naglo promenilo pravac i počelo da teče u suprotnom smeru - ka istoku umesto ka zapadu. Ovaj trend se pojačavao do 2020, a zatim je počeo da slabi.
Anomaliju je nedavno otkrio tim istraživača sa Univerziteta u Edinburgu i Britanski geološki zavod, koji su objavili studiju u časopisu "Journal of Studies of Earth’s Deep Interior". Otkriće je bilo moguće zahvaljujući analizi satelitskih podataka prikupljenih između 1997. i 2025. godine: to je omogućilo rekonstrukciju dinamike spoljašnjeg jezgra sa dosad neviđenim detaljima.
Prema rečima istraživača, uzrok promena u spoljašnjem jezgru mogli bi da budu i procesi u unutrašnjem jezgru. Razumevanje dinamike spoljašnjeg jezgra je važno jer od njegovih kretanja zavisi Zemljino magnetno polje, koje nas štiti od kosmičkog zračenja.
Šta je otkriveno o promeni pravca
Spoljašnje jezgro je sloj koji se nalazi na dubini između 2.890 i 5.150 kilometara unutar naše planete. Sastoji se od tečnog materijala, uglavnom gvožđa i nikla, koji se kreće oko unutrašnjeg jezgra. Unutrašnje jezgro rotira ka istoku, baš kao i sama Zemlja, dok se spoljašnje jezgro do 2010. kretalo ka zapadu.
Satelitski podaci prikupljeni tokom 28 godina sa misija ESA Swarm i CryoSat, CHAMP i Orsted, zajedno sa podacima sa Zemlje, omogućili su istraživačima da otkriju da je od te godine, ispod Pacifika, rastopljeni metal spoljašnjeg jezgra počeo da teče ka istoku. Kasnije, 2020. godine, snažan tok ka istoku je oslabio.
Hipoteza o uzrocima promena toka
Rezultati studije pokazuju da su kretanja velikih razmera u spoljašnjem jezgru znatno manje stabilna nego što se ranije mislilo.
Ciljevi istraživača su:
- da utvrde da li je reč o kratkotrajnoj fluktuaciji ili o novoj ravnoteži koja će potrajati, i zbog toga će biti potrebno stalno praćenje evolucije toka
- da utvrde uzrok ove iznenadne promene, koja bi mogla da bude povezana sa promenama u unutrašnjem jezgru
Naime, promena pravca dogodila se istovremeno sa usporavanjem rotacije unutrašnjeg jezgra, što je cikličan fenomen koji može da promeni trajanje dana za delić sekunde. Prema mišljenju istraživača, smanjenje brzine rotacije unutrašnjeg jezgra uzrokovano je mešanjem spoljašnjeg jezgra. Ova dva sloja su usko povezana, mnogo više nego što se ranije mislilo.
Značaj proučavanja promena
Studija nije sama sebi cilj, jer od konvektivnih kretanja spoljašnjeg jezgra zavisi Zemljino magnetno polje, koje štiti organizme od zračenja iz svemira.
Tokom istorije Zemlje, magnetno polje je više puta menjalo pravac, ciklično se obrćući tokom hiljada godina. Tokom tih obrta, njegov intenzitet je opadao, a samim tim i zaštita organizama od zračenja, ali istraživanja nisu pokazala ozbiljne posledice na njih.
Slabljenje magnetnog polja, međutim, može da izazove kvarove satelita i elektronskih uređaja na Zemlji.
(geopop.it)
