MEK ima podršku u dijaspori i delimično među zapadnim političarima, ali njen stvarni uticaj i legitimitet unutar Irana je upitan zbog prošlosti i interne organizacije
Posle invazije na Irak, hiljade članova MEK-a su prebačene u Albaniju, što je izazvalo jačanje tenzija između Irana i Albanije, uključujući prekid diplomatskih odnosa i sajber napade
Postoje različiti pretendenti koji se bore za preuzimanje vlasti ako se tokom rata na Bliskom istoku Islamska Republika sruši. Reza Pahlavi, sin šaha svrgnutog 1979, predstavlja se kao privremeni vođa. Iako on živi u SAD i ima dosta poklonika u dijaspori, njegova stvarna podrška u samom Iranu ostaje nejasna. Sve glasnije se pominje i opoziciona Organizacija mudžahedina naroda (MEK), čiji disidenti i danas žive u Albaniji što posredno može dovesti i do sukoba na Balkanu.
U kontekstu aktuelnog rata između Amerike, Izraela i Irana i eventualnih pokušaja promene režima u Teheranu, prisustvo MEK-a stvara opasnost od sukoba na širem području, ali istovremeno ih pozicionira kao opciju za preuzimanje države.
10 tačaka za transformaciju Irana
MEK je najveća članica Nacionalnog saveta otpora Irana (NCRI), koji je izradio detaljan plan od 10 tačaka za transformaciju Irana u demokratsku i sekularnu republiku. Plan, koji je predstavila njihova izabrana predsednica Marjam Radžavi podrazumeva:
- Odbacivanje verske vladavine
- Uspostavljanje pluralizma i slobode štampe
- Ukidanje Iranske revolucionarne garde (IRGC) i šerijatskog prava
- Oni se takođe zalažu za rodnu ravnopravnost, tržišnu ekonomiju i Iran bez nuklearnog oružja
Političke ambicije MEK-a osnažene su lobiranjem i podrškom bivših saradnika američkog predsednika Donalda Trampa, poput Džona Boltona i Rudolfa Đulijanija. Sa druge strane, stručnjaci sumnjaju u stvarni uticaj MEK-a unutar Irana.
Sve najnovije informacije o ratu na Bliskom Istoku, čitajte u našem blogu uživo.
Iako organizacija tvrdi da koordinira tamošnje proteste putem svojih „Jedinica otpora”, poznavaoci prilika tvrde da MEK ima ozbiljne probleme s legitimitetom među samim Irancima zbog svoje teške istorije, prirode dugotrajnog egzila i optužbi za strogu unutrašnju kontrolu nad članovima.
Šta je zapravo MEK
Organizacija narodnih mudžahedina Irana (PMOI ili MEK) je islamska politička opoziciona grupa sa socijalističkim tendencijama, osnovana u Iranu 1965. godine. Započeli su kao oružani pokret protiv vlasti šaha Pahlavija i 1979. godine su aktivno podržali Islamsku revoluciju koju je vodio ajatolah Homeini.
Međutim, savez je brzo doživeo krah, nove vlasti su ih zabranile, a pripadnici MEK-a su pobegli u susedni Irak. Pod okriljem iračkog lidera Sadama Huseina, tokom iransko-iračkog rata (1980–1988) vodili su oružane operacije protiv sopstvene zemlje, što je ključni razlog zbog kog ih brojni Iranci i danas smatraju izdajnicima.
Zbog svojih aktivnosti, američki Stejt department je MEK 1997. godine stavio na listu terorističkih organizacija, ali su skinuti sa nje 2012. godine, velikim delom jer su prvi obelodanili tajni iranski program obogaćivanja uranijuma 2002. godine. Pored nasilne prošlosti, mnogi bivši članovi opisuju MEK kao grupu nalik na sektu, navodeći postojanje strogih unutrašnjih pravila, pa čak i obavezni celibat i prekid svih kontakata sa porodicom.
Istorija odnosa sa Albanijom
Sudbina MEK-a se dramatično promenila nakon invazije na Irak 2003. godine i svrgavanja Sadama Huseina. Ostali su bez zaštite i postali laka meta učestalih napada u kojima su stotine njihovih članova ginule ili bile ranjavane.
Suočene s pretnjom potpunog masakra nad ovom grupacijom, SAD i UN su 2013. godine ubedile Vladu Albanije da im pruži utočište. U godinama koje su usledile, u Albaniju je prebačeno oko 3.000 pripadnika MEK-a, koji su smešteni u snažno utvrđeni kamp u selu Manze nedaleko od Tirane. Prijem ovih disidenata su tada složno podržale gotovo sve političke struje u Albaniji.
Ovaj čin je, sa druge strane, pretvorio Albaniju u metu i bojno polje neprijatelja. Iranski vrhovni vođa Ali Hamnej Albaniju je pre nekoliko godina okarakterisao kao neprijateljsku, "đavolsku zemlju" i "malo zlobno evropsko mesto" u kom Amerikanci sarađuju s iranskim izdajnicima.
Albanija je zbog toga 2018. godine proterala iranskog ambasadora i niz diplomata usled optužbi za špijunažu i planiranje terorističkih napada protiv članova MEK-a.
Tenzije su dovele do potpunog prekida diplomatskih odnosa u septembru 2022. godine, nakon što je premijer Edi Rama optužio Iran za masivne sajber napade na albanske institucije. Mnogi analitičari upozoravaju da zbog ovog konflikta postoji ogroman rizik da sam Balkan postane kolateralna šteta sukoba koji su eksplodirali na Bliskom istoku.
Iran, Amerika i Izrael, rat do istrebljenja: Ratni brodovi kreću, sve se trese od detonacija, a sve o tome pratite u našem blogu uživo.
Rat se preliva na Evropu: EU zemlja pod projektilima, diže se ratna mornarica!
Raj pretvoren u pakao: Rakete lete na sve strane u Dubaiju i Abu Dabiju!
Otkriveno kako je ubijen Ali Hamnei: Ajatolah napravio kobnu grešku, Izraelci namirisali krv.
