Novo fosilno otkriće Najash rionegrina iz Argentine pokazuje da su rani preci zmija dugo zadržali zadnje udove tokom evolucije
Analiza lobanje ove drevne zmije otkrila je prisustvo jagodične kosti, koja je kod današnjih zmija skoro nestala
Novo istraživanje fosila drevne zmije iz Južne Amerike donelo je važno pomeranje u razumevanju kako su zmije evoluirale u današnji oblik bez udova, ali i kakve su bile u najranijim fazama svoje istorije.
U centru pažnje našao se fosil vrste Najash rionegrina, pronađen u Argentini, star skoro 100 miliona godina. Ova praistorijska zmija pokazuje da rani preci današnjih zmija nisu odmah izgubili noge, kako se dugo pretpostavljalo, već su ih zadržali znatno duže tokom evolutivnog razvoja.
Analiza je otkrila i važan detalj u građi lobanje – očuvanu zigomatičnu kost, odnosno jagodičnu kost, koja je kod savremenih zmija gotovo potpuno nestala. Uz pomoć mikrokompjuterske tomografije, naučnici iz Buenos Ajresa i Kanade rekonstruisali su složenu strukturu lobanje, uključujući nervne i vaskularne kanale, što je omogućilo znatno precizniji uvid u anatomiju ove drevne životinje.
Prve zmije bile mnogo veće
Rezultati objavljeni u časopisu Science Advances dovode u pitanje dugogodišnju teoriju prema kojoj su zmije nastale od malih, rovnih (kopačkih) oblika. Novi podaci ukazuju na suprotan scenario – da su prvi predstavnici ove grupe bili veći predatori sa širokim ustima. Time se koriguju anatomske pretpostavke koje su u nauci bile prisutne više od 160 godina.
Dodatnu potvrdu kompleksnosti evolucije daju i drugi fosili, među njima i Boipeba tayasuensis iz Brazila, za koju se procenjuje da je mogla dostići dužinu veću od jednog metra. Iako istraživanja iz 2023. i 2025. godine ukazuju na složen i višeslojan evolutivni proces, Najash rionegrina ostaje jedno od ključnih prelaznih karika.
Ovaj fosil jasno pokazuje fazu u kojoj su zmije još uvek imale funkcionalne zadnje udove i lobanju sličniju gušterima, postepeno se prilagođavajući načinu života bez udova kakav poznajemo danas.
Gigantske zmije drevne Zemlje
U širem kontekstu evolucije gmizavaca, naučnici se osvrću i na gigantske zmije koje su nastale nakon izumiranja dinosaurusa. Među njima se izdvaja Titanoboa cerrejonensis, koja je živela pre oko 66 do 56 miliona godina na prostoru današnje severne Kolumbije. Njeni ostaci otkriveni su početkom 2000-ih u rudnicima uglja Cerrejon.
Tokom paleocena, ovo područje bilo je prekriveno gustim močvarnim džunglama sa izuzetno vlažnom klimom, gde su padavine bile gotovo dvostruko veće nego u današnjoj Amazoniji. U takvom okruženju razvijao se bogat ekosistem u kojem su kornjače, krokodili i ribe dostizali znatno veće dimenzije nego danas, dok je Titanoboa bila jedan od dominantnih predatora.
Pored Titanoboe, pominju se i druge gigantske zmije, poput Vasuki, koje su, prema nalazima, dostizale dimenzije koje su šokirale naučnu javnost, dodatno potvrđujući raznovrsnost i ekstremne oblike koje su zmije imale tokom svoje evolucione istorije.
(Actualno)
