Prora je bio najveći turistički kompleks koji je izgradila nacistička Nemačka, ali nikada nije ugostio nijednog posetioca zbog izbijanja Drugog svetskog rata.
Kompleks je projektovan da primi 20.000 gostiju u zgradama dužine 4,5 km, sve sa pogledom na Baltičko more.
Na obali Baltičkog mora, na nemačkom ostrvu Rigen, nalazi se jedno od najkontroverznijih zdanja iz 20. veka. Reč je o kompleksu Prora, ogromnoj građevini koju je nacistička Nemačka gradila kao najveće odmaralište na svetu. Iako je bio projektovan da istovremeno primi čak 20.000 turista, nikada nije ugostio nijednog posetioca.
Danas, više od osam decenija kasnije, ovaj kompleks ponovo privlači ljude, ali iz sasvim drugačijih razloga.
Gigantski projekat Trećeg rajha
Izgradnja Prore počela je 1936. godine kao deo programa "Snaga kroz radost" (Kraft durch Freude), organizacije koju je nacistički režim osnovao kako bi organizovao slobodno vreme radnika kroz subvencionisana putovanja, kulturne događaje i odmore.
Kompleks je trebalo da bude demonstracija moći i organizacije Trećeg rajha. Planirano je da primi 20.000 gostiju istovremeno u zgradi dugoj čak 4,5 kilometra.
Sve sobe gledale su na more
Proru je projektovao arhitekta Klemens Kloc, čiji je rad pobedio na međunarodnom konkursu.
Kompleks se sastojao od osam ogromnih krila, od kojih je svako bilo duže od 500 metara i imalo šest spratova. Zgrade su postavljene paralelno sa obalom kako bi svih 10.000 soba imalo pogled na Baltičko more.
Sobe su bile veoma jednostavno uređene. U svakoj su se nalazila dva kreveta, umivaonik, mali ormar i prostor za odmor, dok su kupatila bila zajednička. U sobama su čak bili predviđeni zvučnici preko kojih bi se emitovali govori nacističkog režima.
Plan je uključivao i bioskope, pozorišta, sportske terene, velike sale za događaje, kao i pristanište za kruzere.
Cilj nije bio samo odmor
Istoričari smatraju da Prora nije bila zamišljena samo kao turistički kompleks.
Nacistički režim želeo je da kontroliše svaki segment svakodnevnog života građana, uključujući i način na koji provode slobodno vreme. Odmori su predstavljani kao sredstvo za jačanje nacionalnog jedinstva, discipline i lojalnosti državi, a peščane plaže ostrva Rigen smatrane su idealnim mestom za ostvarenje tog plana.
Početak Drugog svetskog rata potpuno je promenio sudbinu kompleksa. Radovi su obustavljeni 1939. godine, neposredno nakon izbijanja rata. Iako je veliki deo građevina već bio završen, Prora nikada nije otvorena za turiste i nijedan gost nije proveo odmor u ovom kompleksu.
Od nacističkog projekta do vojne baze
Posle poraza nacističke Nemačke, kompleks je dobio sasvim novu namenu.
Najpre su ga koristile sovjetske snage, a kasnije je služio kao vojni objekat Istočne Nemačke. Tokom Hladnog rata u njemu su bili smešteni vojnici, vojne službe, ali i izbeglice.
Godinama je bio zatvoren za javnost i potpuno udaljen od prvobitne ideje turističkog centra.
Danas je ponovo turistička destinacija
Posle ujedinjenja Nemačke država je počela da prodaje delove ogromnog kompleksa privatnim investitorima. Nekadašnje betonske zgrade postepeno su pretvorene u hotele, apartmane, stambene objekte i moderne smeštajne kapacitete.
Ova transformacija izazvala je brojne polemike u Nemačkoj. Jedni smatraju da je obnova spasila značajno istorijsko zdanje od propadanja, dok drugi veruju da pretvaranje mesta povezanog sa nacističkom propagandom u luksuznu turističku destinaciju otvara ozbiljna pitanja o odnosu prema istoriji.
Upravo zbog toga deo kompleksa danas čine muzeji i dokumentacioni centri koji posetiocima objašnjavaju istoriju Prore i njenu ulogu u nacističkom režimu.
Više od 80 godina nakon početka izgradnje, Prora ostaje jedno od najneobičnijih arhitektonskih zdanja u Evropi – kompleks zamišljen za desetine hiljada turista koji je svoju pravu turističku namenu dobio tek mnogo decenija kasnije i u potpuno drugačijim okolnostima.
