"Blic" u poseti nesvakidašnjoj izložbi u Materi, ovogodišnjoj evropskoj prestonici kulture

Italijanski gradić Matera, koji se nalazi na jugu Apeninskog poluostrva, poznat je i kao "podzemni grad" jer se istorijsko jezgro grada - Sasi sastoji od stambenih jedinica napravljenih u pećinama. Nije poznato od kada su tačno te šupljine bile nastanjene, ali najraniji dokazi datiraju iz perioda oko 7000. godine pre naše ere. Sasi je najstarije naselje na svetu koje je do dan-danas neprekidno naseljeno. U tim autentičnim stanovima (bez mogućnosti nasleđivanja) živi sirotinja. Osamdesetih godina počele su da stižu donacije i slika se donekle promenila...

Drevni grad Sasi, zajedno sa parkom sa pećinskim paleolitskim crtežima, uvršten je 1993. na Uneskovu listu svetske baštine.

Upravo na ovom čudesnom mestu organizovana je izložba posvećena Salvadoru Daliju pod nazivom "Upornost suprotnosti" (La persistenza degli opposti).

Oko dvesta autentičnih umetničkih dela, od bronzanih skulptura, preko ilustracija, staklenih i zlatnih objekata, nameštaja i knjiga, izloženo je u pećinskom kompleksu koji čine crkve Bogorodica od vrlina (Madonna delle virtù) i Sveti Nikola Grčki (San Nicola dei Greci). Na ostalim lokacijama na otvorenom postavljeno je još peti monumentalnih bronzanih skulptura: "Svemirski slon", "Kosmički nosorog", "Ples vremena II", "Nadrealistički klavir" i "Puž i anđeo".

Upornost suprotnosti

Jedinstveni pejzaž ovog neobičnog grada dodatno ističe Dalijevu složenu simboliku koju je uspešno prenosio i u trodimenzionalne radove. Jednom je rekao da je "slikarstvo beskonačno mali deo moje ličnosti" što ova izložba i pokazuje.

Njegove skulpture od bojenog stakla, koje je od 1968. naovamo radio u saradnji sa francuskom firmom "Dom kristaleri", predstavljaju jednu od najzanimljivijih kolekcija na svetu te vrste.

Španac je ilustrovao postojeće knjige i radio samostalne ilustracije; mitologija, religija i istorija stimulisale su ga i inspirisale pri stvaranju širokog repertoara prizora, likova i alegorija. Na 700. godišnjicu rođenja Dantea Aligijerija, 1965, italijanske vlasti zamolile su ga da ilustruje "Božanstvenu komediju". Dali je predstavio Danteovu oniričnu atmosferu, dodavši svoj pečat u vidu istopljenih figura, štaka i ljudskih udova.

Na izložbi možete videti i delove nameštaja: stolice, stolove i lampe pretvorene u ekstravagantne objekte.

Postavka je multisenzorna i provokativna za um, a kako joj i naziv kaže, u prvi plan stavlja dualistički koncept Dalijeve umetnosti.

"Suština misli i umetnosti Salvadora Dalija jeste kontrast između čvrste ljušture i mekane unutrašnjosti. Taj kontrast spoljašnje/unutrašnje u saglasnosti je sa psihološkim konceptom da pojedinci grade zaštitničke (čvrste) odbrane oko ranjive (mekane) psihe. Morski jež, figura prepuna simbola za ovog umetnika, sa egzoskeletom punim trnja, odličan je primer za to.

Najveća impresija

Sam Dali je i čvrst i mekan u isto vreme. Ljudi kod njega uglavnom vide čvrstu spoljašnjost. Naklonost teatralnom, bizarni gestovi, ekstravagantne izjave... sve to skreće pažnju i pogled posmatrača od pravog Dalija. Puževi, jaja ili hleb neki su od simbola kojima je predstavljao taj kontrast", piše u pratećem materijalu izložbe.

Na početku postavke dočekuje nas Dali lično, u vidu holograma, a dalje se smenjuju 3D projekcije, umetničke animacije, filmovi, audio-snimci koji pomažu posetiocima u istraživanju dubljih slojeva nesvesnog i fantastičnog Dalijevog univerzuma.

Najveća impresija vezana za izložbu je kontrast između okruženja i Dalijevih dela, bilo da je to okruženje enterijer bilo eksterijer u vidu gradskog pejzaža. Najsnažniji kontrast, ipak, nastaje između skulptura i vizantijskih fresaka iz 12. veka u pozadini. Pitanje je da li bi Italijani dozvolili da se u nekoj drevnoj katoličkoj crkvi postavi izložba ovako provokativnog sadržaja. A da se nalaze u pravoslavnom delu sveta, ove crkve bi svakako i danas bile u upotrebi. I to je, na neki način, nastavak Dalijevih kontrasta...

Multimedijalni segment je moderan, u današnjem svetu možda i nezaoblizan, ali je ipak samo oblanda. Neuporedivo snažniji utisak na posetioca ostavljaju monumentalne skulpture u sadejstvu sa okruženjem.

Izložba je otvorena do 11. novembra. Inače, Matera je ovogodišnja evropska prestonica kulture, uz bugarski Plovdiv.

Tri decenije od smrti

Ove godine navršeno je tri decenije od smrti Salvadora Dalija. Umetnik rođen 11. maja 1904. u Figeresu u Kataloniji, na granici Francuske i Španije, bio je poznat kao ekscentrik ludo zaljubljen celog života u jednu ženu: Galu Elijar Dali. Nakon njene smrti (1982), Dali je izgubio volju za životom. Namerno se lišavao tečnosti, a 1984. u njegovoj spavaćoj sobi izbio je požar, pod nerazjašnjenim okolnostima. Umro je od srca januara 1989. u 84. godini u Figerasu, gde je i sahranje