Tekuća 2016. godina između ostalog je i godina jubileja, s obzirom da će tokom nje 30. rođendan proslaviti neke stvari koje su umnogome oblikovale XX vek, u sferama politike, kulture, filmske umetnosti, televizije... "Blic" vam predstavlja 12 najzanimljivijih rođendana u 2016. godini.
1. Španija i Portugal pristupile EU
Početkom juna navršilo se tačno 30 godina kako su pirinejske države Španija i Portugal postale deo Evropske unije, tada Evropske ekonomske zajednice, koja je do te 1986. godine imala deset članica.
2. Perestrojka i glasnost
Pre 30 godina, tačnije 25. februara 1986. tadašnji predsednik SSSR Mihail Gorbačov prvi put je spomenuo čuvenu "glasnost" (doslovno: otvorenost), s ciljem liberalizacije društvenog i političkog života u SSSR, uvođenje slobode govora, ukidanje cenzure kao i slobodnih, tajnih i neposrednih izbora za sovjetske organe vlasti koji su do tada bili pod kontrolom Komunističke partije. Dok jedni tvrde da je Gorbačov tom reformom, uz čuvenu "perestrojku" (petogodišnji plan ekonomskih reformi koje siu u sovjetsku privredu trebale da uvedu elemente slobodnog tržišta) otvorio vrata za demokratiju u Rusiji, drugi navode da je time smanjio moć Komunističke partije i uništio SSSR.
3. Černobilj
Tog 26. aprila 1986. godine u nuklearnoj elektrani u Černobilju dogodila se najstrašnija nesreća tog tipa koju svet pamti. Proglašen je sedmi nivo uzbune (najviši mogući kada su u pitanju incidenti u nuklearnim postrojenjima) nakon što je došlo do eksplozije u reaktoru broj 4, duboko unutar atomske centrale "Lenjin". Buknuli su požari, a nuklearno gorivo gorelo je duže od deset dana oslobađajući radioaktivnost jednaku eksploziji najmanje 200 bombi bačenih na Hirošimu. Posledice ove katastrofe ljudi i planeta osećaju i danas.
4. "Božija ruka"
Čuveni Dijego Armando Maradona, omaleni Argentinac kojeg mnogi smatraju najboljim fudbalerom koji je ikada istrčao na travnati teren, 22. juna 1986. godine izveo je lukav i mora se priznati genijalan potez: rukom je postigao pogodak u četvrtfinalu Svetskog prvenstva protiv Engleske, i tako poslao Engleze kući, a svoju Argentinu kasnije doveo do svetske titule. Maradona je na tom meču postigao još jedan gol, kada je predriblao petoricu protivničkih igrača, na kraju i golmana, i overio pobedu svog tima. Taj pogodak je u izboru FIFA i L'ekipa proglašen "golom veka".
5. Memorandum SANU
Memorandum Srpske akademije nauka i umetnosti će 24. septembra proslaviti 30. godina od objavljivanja. U pitanju je nedovršeni dokument koji je izrađen kao strateški program srpske inteligencije. Memorandum je uzburkao strasti u tadašnjoj Jugoslaviji, pre svega zbog tvrdnje da su Srbi diskriminisani jugoslovenskim ustavom, kao i zbog diskriminacije na Kosovu i Metohiji, nakon što je 103.000 Srba i Crnogoraca bilo primorano da napusti srpsku pokrajinu zbog pritisaka albanskih vlasti i populacije. Jedan od ciljeva memoranduma bio je i da se spreči genocid nad Srbima na Kosovu.
6. Top Gan
Čuveni holivudski blokbaster o usijanoj glavi, pilotu Maveriku, takođe je proslavio 30. rođendan ove godine. Film je potukao sve tadašnje rekorde na blagajnama, zaradivši više od 350 miliona dolara, a glumca Toma Kruza lansirao među holivudske ikone.
7. Lepota poroka
Jugoslovenski film o običajima u zaostalim selima Crne Gore, gde muževi neverne žene ubijaju maljem preko pogače, prati život mladog bračnog para zavetovanog na doživotnu vernost. Mima Karadžić i Mira Furlan tumačili su glavne uloge u ovom poznatom ostvarenju iz 1986. godine, za koje kritičari kažu da je promenilo tok srpske kinematografije.
8. Rock Me Amadeus
Austrijski muzičar Falko (pravo ime Johanes Hans Helcel) je ovim svojim hitom protresao osamdesete i zauzeo prva mesta top lista s obe strane Atlantika, postavši tako prvi umetnik sa nemačkog govornog područja koji je postao najslušaniji u SAD. Pesma je bila izuzetno popularna i na našim prostorima. Mešavina je rok, pop, rep i dens muzike, a inspiracija za pesmu bio je film Miloša Formana "Amadeus".
Kontroverzni muzičar poginuo je u saobraćajnoj nesreći u Dominikanskoj republici 1998. godine. Imao je tek 40 godina. I posle njegove smrti, pesma "Rock me Amadeus" važi za jednu od najpoznatijih numera XX veka.
9. Šou Opre Vinfri
Jednosatni TV-šou koji je vodila mlada Afroamerikanka Opra Vinfri započeo je sa emitovanjem u tom formatu u septembru 1986. godine, i trajao sve do 2011. Opra je postala ikona i prepoznatljivi simbol američke televizije, oprobala se u glumi i produciranju, a važi i za jednu od najbogatijih žena na svetu.
10. Intelov 386 procesor
Kompanija Intel je u junu 1986. lansirala svoj čuveni mikroproceso 80386, većini smrtnika poznat kao "386". Čip od 32 bita postao je srce čuvenih PC kompjutera i zacementirao "Intelove" čipove kao jedne od najpoznatijih na svetu. Američka kompanija nastavila je sa proizvodnjom čuvenog 386 sve do 2007. godine, jer je praktično postao standard za mnoge nadolazeće programe, koji su se prilagođavali njegovom sistemu.
11. Halejeva kometa
Halejeva kometa, službene oznake 1P/Halley jedna je od najpoznatijih u istoriji čovečanstva. Spada u skup sjajnih kometa kratkog perioda, a poslednji put viđena je baš te 1986, pre ravno trideset godina. Kometa otprilike bude vidljiva sa Zemlje svakih 75 godina. Naredno pojavljivanje očekuje se negde oko 2061.
12. Prvi 3D štampač
Čak Hal je pre 30 godina prvi patentirao 3D štampač. Iako su prošle decenije dok štampač nije počeo da se koristi u široj proizvodnji, prototipovi su izrađivani već krajem osamdesetih.
