Iako se veruje da je bila škorpija, neki naučnici ostaju oprezni zbog nedostajućih ključnih telesnih delova poput žaoke
Ponovno proučavanje fosila iz londonskog Prirodnjačkog muzeja pokazalo je da je reč o praistorijskoj škorpiji, a ne o vrsti raka
Zamislite džinovsku škorpiju veličine bejzbol palice kako prelazi preko mahovinom obraslih stena, provlači se između ogromnih biljaka nalik drveću i zatim nestaje u obližnjem potoku. Upravo tako naučnici opisuju najveću poznatu škorpiju koja je pre oko 415 miliona godina nastanjivala područje današnje Velike Britanije.
Do ovog neobičnog otkrića došlo se nakon ponovnog proučavanja fosila koji su više od jednog veka stajali u londonskom Prirodnjačkom muzeju. Povezivanjem starih primeraka sa novim fosilima, istraživači su uspeli da stvore potpuniju sliku životinje za koju se nekada mislilo da pripada grupi rakova, sličnih jastozima i drugim morskim oklopnicima.
Džinovska škorpija od jednog metra
Naučnici procenjuju da je vrsta Praearcturus gigas bila dugačka oko jednog metra, što je čini najvećom poznatom škorpijom iz tog perioda. Paleobiolog Rasel Biknel opisao ju je kao "pravu zver", dodajući da se niko ne bi osećao prijatno da se sretne sa takvim stvorenjem.
Dugo se verovalo da je reč o vrsti raka, ali su nova istraživanja pokazala da bi ipak mogla biti drevna škorpija. Ključni trag bio je sternum - grudna ploča sa donje strane tela između nogu - koji je imao gotovo identičan oblik kao kod srodne vrste pronađene u Kanadi. Taj detalj naveo je istraživače na zaključak da su životinje blisko povezane.
Posebno su impresivna njena klešta, za koja se procenjuje da su bila dugačka oko 16 centimetara, čak četiri puta veća od klešta najvećih savremenih škorpija.
Kako je preživljavala kada nije bilo dovoljno kiseonika?
Praearcturus gigas živela je tokom ranog devona, u vreme kada je život na Zemlji uglavnom još bio vezan za vodu. Upravo zato njena veličina predstavlja veliko iznenađenje za naučnike, jer tada atmosfera nije sadržala mnogo kiseonika, što se obično smatra ključnim za razvoj džinovskih člankonožaca.
Istraživači veruju da je ova škorpija vodila poluvodeni način života i da se verovatno hranila primitivnim ribama bez vilica i ranim oklopljenim ribama, pošto su kopnene životinje u to vreme uglavnom bile veoma sitne.
Njeno telo imalo je i neobične strukture nalik režnjevima na stomaku, koje se danas češće povezuju sa morskim člankonošcima poput potkovičastih rakova. Naučnici pretpostavljaju da su joj možda pomagale pri plivanju.
I dalje postoji dilema: da li je zaista bila škorpija?
Iako nova studija snažno ukazuje na to da je reč o drevnoj škorpiji, pojedini stručnjaci ostaju oprezni. Problem predstavlja činjenica da ključni delovi tela nisu pronađeni - pre svega žalac na kraju repa i posebni čulni organi poznati kao pektini.
Jedan deo naučne zajednice smatra da velika klešta i pojedine telesne karakteristike mogu pripadati i drugim vrstama člankonožaca. Ipak, autori istraživanja tvrde da nedostatak pojedinih delova ne znači da oni nisu postojali, već da se jednostavno nisu sačuvali kroz fosilizaciju.
Novo proučavanje ovih fosila moglo bi značajno da promeni razumevanje razvoja ranih škorpija i drugih drevnih člankonožaca, a stručnjaci veruju da bi narednih godina mogla uslediti nova otkrića sličnih vrsta iz istog perioda.
(Blic/nova)
