Staž kraći od 15 godina se ne gubi
Austrijski deo penzije se obračunava proporcionalno na osnovu godina provedenih na radu u toj zemlji i isplata ide u 14 godišnjih rata
Za veliki broj ljudi iz Srbije koji su deo radnog veka proveli u Austriji često se postavlja pitanje kakva su njihova penziona prava ukoliko u toj zemlji nisu radili punih 15 godina. Posebno se često pominje granica od pet godina staža i dilema da li taj period „propada“ ili se na neki način ipak vrednuje.
Koliko staža je potrebno za samostalnu austrijsku penziju
U skladu sa važećim propisima, pravo na samostalnu starosnu penziju u Austriji ostvaruje se nakon najmanje 180 meseci osiguranja, odnosno 15 godina staža.
Od tog perioda, deo mora biti ostvaren kroz aktivno zaposlenje.
To znači da osoba koja je u Austriji radila samo pet godina ne ispunjava uslov da ostvari pravo na samostalnu austrijsku penziju isključivo na osnovu tog staža.
Da li se pet godina staža gubi
Staž ostvaren u Austriji ne gubi se, čak i ako je kraći od 15 godina.
Austrija i Srbija imaju zaključen bilateralni sporazum o socijalnom osiguranju, koji omogućava sabiranje penzijskog staža ostvarenog u obe zemlje radi ispunjavanja opštih uslova za penzionisanje.
U praksi to znači da se godine rada u Austriji uzimaju u obzir zajedno sa stažom ostvarenim u Srbiji, ali svaka država isplaćuje samo deo penzije koji odgovara stažu ostvarenog na njenoj teritoriji.
Kako se isplaćuje austrijski deo penzije
Kada osiguranik ispuni uslove za penzionisanje, Austrija isplaćuje tzv. proporcionalni (pro-rata) deo penzije, koji se odnosi isključivo na godine rada u toj zemlji.
Ova isplata se može vršiti i na račun u Srbiji, bez umanjenja osnovnog iznosa penzije.
Kako se obračunava visina penzije
Visina austrijskog dela penzije zavisi od:
- dužine osiguranja u Austriji
- visine prijavljenih bruto zarada
- iznosa uplaćenih doprinosa tokom godina rada
Penzija se obračunava kroz sistem individualnog penzionog računa, pri čemu se svake godine evidentira deo doprinosa koji ulazi u ukupni penzioni saldo. Isplata se vrši u 14 godišnjih rata, u skladu sa austrijskim sistemom.
Kod kraćeg radnog staža, poput pet godina, iznos penzije je u pravilu relativno nizak, jer odgovara ograničenom periodu uplata.
Dodatak za poravnanje i uslov prebivališta
Austrijski sistem poznaje tzv. dodatak za poravnanje (Ausgleichszulage), kojim se penzija povećava do zakonom propisanog minimalnog iznosa.
Međutim, ovaj dodatak se isplaćuje isključivo korisnicima koji imaju prebivalište u Austriji.
Osobe koje primaju austrijsku penziju, a žive u Srbiji, nemaju pravo na ovaj dodatak, već dobijaju samo iznos penzije koji je ostvaren na osnovu uplaćenih doprinosa.
Da li je moguć povraćaj uplaćenih doprinosa
Za državljane zemalja koje nisu članice Evropske unije postoji mogućnost refundacije penzijskih doprinosa, pod određenim uslovima, ukoliko trajno prestanu da rade i borave u Austriji.
Važno je naglasiti da povraćaj doprinosa znači i trajni gubitak prava na buduću austrijsku penziju, kao i nemogućnost da se taj staž kasnije koristi u kombinaciji sa stažom ostvarenim u Srbiji.
Zbog toga se preporučuje da se pre donošenja ovakve odluke obavezno zatraži savet nadležnog austrijskog penzionog osiguranja.
