Ratna razaranja, gubitak tržišta i pojava jake konkurencije doveli su do pada poslovanja i potrebe za restrukturiranjem
Borovo je proizvodilo poznate proizvode poput borosana i startasica, sarađivalo sa svetskim brendovima i imalo široku prodajnu mrežu
Fabrika obuće Borovo decenijama je bila simbol privrednog razvoja Hrvatske i nekadašnje Jugoslavije. Nastala je tridesetih godina 20. veka, preživela razaranja u dva rata i brojne poslovne promene, a danas posluje u veoma skromnom obimu i traži novog poslovnog partnera. Kombinat Borovo je u svojim zlatnim vremenima zapošljavao oko 23.000 radnika – danas ih ima svega oko pet stotina, a kompanija je u 99,99 odsto državnom vlasništvu.
Iako je trgovačko društvo „Bata cipele i koža d.d. Zemun – Zagreb“ postojalo još od 1921. godine, proizvodnja kod nas počela je 7. juna 1931. godine u skladištu Slovačke dunavske plovidbe, koje su meštani nazivali Češka agencija, u blizini tadašnje nove luke. Istovremeno je Bata kupio 70 hektara susednog zemljišta na kojem je planirao izgradnju fabrike sa pratećim naseljem“, objašnjava za hrvatski portal Index Toni Roca, viši kustos i rukovodilac Kulturno-istorijske zbirke Gradskog muzeja Vukovar.
Borovo kao izuzetno industrijsko nasleđe
„Kolonija dr Jana Antonina Bate postala je naš prvi i najveći primer idealnog modernog grada. Do 1933. godine u njoj je živelo 196 stanovnika, a tri godine kasnije već 1.818. Izgrađeni su društveni dom, radnička menza, dve električne centrale, ambulanta, stadion, teniski i rukometni teren, kupalište na Dunavu, bioskop, biblioteka, vrtić, kao i osnovna i srednja škola. Sredinom novembra 1932. počeo je da izlazi prvi fabrički list u državi, a od 1938. emitovao je program i Radio Borovo. Od juna 1934. tamošnji sportski aerodrom bio je redovnim linijama povezan sa Beogradom i Zagrebom, a kasnije i sa Gracom i Bečom“, dodaje Roca.
Pred početak Drugog svetskog rata naselje je imalo oko 2.000 stanovnika, a fabrika na obali Dunava zapošljavala je 4.650 ljudi. Fabrika je Vukovar od administrativno-zanatskog centra pretvorila u industrijsko središte regiona. Posle 1945. godine Borovo se ubrzano razvijalo i postalo industrijski gigant.
Proizvodili su tehničku robu od gume i obuću od PVC-a. Širilo se i obližnje radničko naselje Borovo – 1960. godine izgrađen je olimpijski bazen, 1967. bioskop, a 1977. sportska dvorana.
Stvaranje industrijskog giganta
Godine 1970. Borovo je počelo intenzivno da izvozi svoje proizvode. Na početku je izvoz iznosio 1,34 miliona dinara, a deceniju kasnije porastao je na 428 miliona dinara, odnosno tadašnjih 105 miliona američkih dolara (što bi danas iznosilo oko 360 miliona evra). Godine 1972. izgrađen je pogon Nova pneumatika, a 1979. počela je izgradnja nove alatnice.
Borovo je osamdesetih godina dostiglo novi vrhunac sa oko 23.800 zaposlenih. Tada je kombinat godišnje proizvodio 23 miliona pari obuće, 12.500 tona gumene robe i više od 580.000 automobilskih guma. Trgovačka mreža obuhvatala je 620 prodavnica. Zlatno doba završilo se u drugoj polovini osamdesetih godina, kada su se pojavili problemi zbog prevelikog broja zaposlenih, manje produktivnosti i konkurencije, a sve je kulminiralo razaranjima u ratu, gubitkom tržišta i pojavom globalnih igrača koji diktiraju tržišne uslove“, objašnjava kustos Toni Roca.
Zgrade Borova od 2008. godine, kao spomenik arhitekture, urbanizma i pejzažne umetnosti, nalaze se na listi hrvatskog Registra kulturnih dobara. Kulturno-istorijska celina Bata-ville zaštićena je kao nepokretno kulturno dobro uz napomenu da predstavlja najvredniji primer planski građenog grada u duhu rane moderne na području Srednje Evrope.
Borosane i startasice
Najpoznatiji proizvodi Borova su namenska obuća borosana, koja se proizvodi od 1968. godine, i sportske patike startas, koje su se pojavile 1976. godine. Startas je najveću popularnost dostigao kao zvanična obuća Univerzijade u Zagrebu 1987. godine, kada se godišnje prodavalo oko pet miliona pari patika. Obnovljena proizvodnja startasa počela je nakon 2007. godine.
Borovo je sarađivalo sa poznatim svetskim kompanijama kao što su Puma, Salamander, Semperit i Pirelli. Imali su predstavništva u Zagrebu, Beogradu, Ljubljani i Minhenu.
„Na početku rata u Hrvatskoj Borovo se uključilo u organizaciju odbrane Vukovara, snabdevajući električnom energijom ratnu bolnicu, vodovod i veća gradska skloništa. Poslovanje kompanije zaustavljeno je 1991. godine, a od 1992. do mirne reintegracije 1998. uprava Borova delovala je u Zagrebu, dok se proizvodnja odvijala u Donjem Miholjcu.
Kada je Borovo 1998. godine ponovo preuzelo svoju imovinu u Vukovaru, preoblikovano je u poslovnu grupu i na matičnoj lokaciji ponovo pokrenulo proizvodnju obuće i gumene robe. Godine 2008. proizvodnja kožne obuće preseljena je u obnovljenu i tehnološki opremljenu zgradu Obućara nova“, navodi Toni Roca.
Razlozi za privatizaciju i potragu za strateškim partnerom
Prema podacima poslovnih portala, Borovo danas ima oko 500 zaposlenih i posluje sa gubitkom. U javnosti su se pojavile informacije da je singapurska kompanija Eureka Investment sprovela dubinsku analizu poslovanja kompanije Borovo d.d. zbog interesovanja za partnerstvo. Objavljeno je i da je Centar za restrukturiranje i prodaju (CERP) zvanično pozvao strateškog investitora u Borovo nakon potpisivanja ugovora o poverljivosti podataka.
Iz CERP-a nisu detaljnije odgovorili na novinarska pitanja, već su javnost uputili na upravu Borova, gde navode:
„Danas Borovo d.d. nastavlja svoju proizvodnu tradiciju, održava prisustvo na tržištu i oslanja se na dugogodišnju prepoznatljivost brenda. Time i dalje ima važnu ulogu u privrednom i društvenom životu Vukovara i regiona. Borovo nije samo industrijski subjekt – ono je deo identiteta Vukovara i simbol industrijske tradicije Hrvatske, sa jasnom ambicijom daljeg razvoja i uključivanja u savremene privredne tokove.
(Dnevnik.si)
