Nekad UTOČIŠTE ZA GUBAVCE, danas raj za turiste: Popularno jadransko ostrvo krije JEZIVE TAJNE iz vremena kada je bilo SINONIM ZA PATNJU
- U četinarskim šumama utočište su pronašli i sakralni objekti iz srednjeg veka, a neki su podignuti među oštrim hridima
- U 15. veku, zbog osmanskih pretnji, dozvoljeno je naseljavanje stanovništva sa kopna, što je promenilo sudbinu ostrva, ali i njegov istorijski značaj
Pogled sa trogirske rive na Čiovo danas je slika urbanog produžetka ovog istorijskog grada nedaleko od Splita. Kuće izgledaju kao da se "penju" uz padine, duž obale se nižu apartmani i restorani, a preko mostova neprekidno teku reke automobila i turista. Mnogi i ne primećuju da su prešli na ostrvo, jedno od najlepših u srednjoj Dalmaciji i najveće u trogirskom arhipelagu. Ako ne prouče istorijske knjige, možda neće biti svesni ni činjenice da je mediteranska oaza u koju su upravo kročili nekad bila utočište prognanih.
Trogir, čije se staro gradsko jezgro nalazi na UNESCO-voj listi svetske kulturne baštine, i živopisno ostrvo Čiovo deli jedva stotinak koraka. Ne treba vam više da biste prešli preko mosta. Možete i da preplivate kratku razdaljinu. Posetioci je, očarani lepotama prirode i čudesnog antičkog grada-muzeja u Kaštelanskom zalivu, koji su grčki kolonisti osnovali u 3. veku pre Hrista, često ni ne primete.
Nije samo davna prošlost ono po čemu se Trogir ističe: on je i geografski fenomen, poseban po tome što se deo grada nalazi na kopnu, drugi na istomenom ostrvcetu, a treći na Čiovu, koji se postire na površini od 29 kvadratnih kilometara, što ga svrstava među ostrva srednje veličine na hrvatskoj obali.
Iako stranim turistima nije toliko poznat kao, recimo, daleko popularniji Hvar ili Korčula, ovaj biser centralne Dalmacije i te kako ima šta da ponudi zaljubljenicima u more i jadranski region kojem, kažu, nema ravnog.
Od pamtiveka na udaru osvajača
Zahvaljujući jedinstvenom položaju, ostrvo je od pamtiveka bilo na putu osvajača, o čemu svedoče brojni tragovi i bogato kulturno nasleđe. Bilo je naseljeno još u praistoriji, a stari Rimljani zvali su ga Boa.
Čiovo je svojevremeno je bilo oaza duhovnog mira, čemu svedoče brojne sakralne građevine. Najviše ih ima iz srednjeg veka, a među najdragocenijim zdanjima iz tog doba je manastir Svetog Križa kod Arbanije, sa predivnom portom i vrednom zbirkom umetnina.
U crkvi Gospe od Prizidnice, sagrađenoj 1546. direktno na strmim liticama iznad same plave obale i oštrih hridi, sveštenici-pustinjaci su u u srednjem veku pronašli svoju mirnu luku. U bizini, u Slatinama, nalazi se romanička crkva Svetog Petra, dok u selu Žedna možete videti stare crkve Svetog Mavre i Blaženog Ivana Trogirskog.
No, Čiovo krije i neke jezive tajne iz daleke prošlosti. Svojevremeno, naime, nije bio poželjno mesto za život, već prostor rezerviran za odbačene i prognane, svet za sebe odvojen od grada koji mu je bio nadohvat ruke.
Ostrvo gubavaca i utočište prognanih
Mračna uloga ostrva zvanično je potvrđena odlukom trogirskih vlasti iz 1372. godine, prema kojoj su tamo mogli da borave samo pustinjaci i gubavci. Dok su sveštenici tražili mir uz usamljene crkvice, za leprozne je napravljena bolnica uz crkvu Svetog Lazara, a posle i posebne kuće, piše Večernji list. Kao, vekovima kasnije, Spinalonga kod Krita, najvećeg grčkog ostrva...
Čiovo je tako postalo svojevrsni karantin, mesto izolacije koje je štitilo Trogir od neželjenih, pretvorivši se u sinonim za odvojenost i patnju. Priča o izgnanicima seže još u rimsko doba. Istorijski izvori pominju ga kao lokaciju na koju je car Julijan Apostat slao hrišćanske prognanike, a lokalno predanje ga povezuje i s Dioklecijanom. Iako veza nije dokazana, kod Slatina i danas postoji lokalitet poznat kao Dioklecijanova gomila. Uz taj rt veže se užasna priča o mučenju prvih hrišćana u užarenom metalnom konju, čiji su se krici navodno čuli sve do imperatorove palate u Splitu.
Morbidna slika menja se u 15. veku. Suočeni s osmanskim pretnjama, Mlečani 1451. godine dopuštaju naseljavanje. Bio je to preokret: ljudi s kopna, bežeći pred opasnošću, pronalaze utočište na Čiovu, a prenaseljeni Trogir širi se na susednu obalu. Polako niču naselja, a nekadašnje ostrvo pustinjaka pretvara se u prostor pun vinograda, maslinjaka i ribarskih kuća, čime započinje sasvim novo poglavlje. Danas je granica između Trogira i Čiova gotovo izbrisana.
Skrivene uvale za miran odmor iz snova
A sad malo i prirodnim atrakcijama, kojih Čiovu svakako ne nedostaje. Satkano je od krečnjaka, pokriveno niskim sredozemnim grmljem i mestimično prošarano borovom šumom. Tu su i brojni zalivi i plaže, koje svakom mogu da ponude kap veselja i odmor uz snova.
Arbanija i Slatine diskretno se nameću kao savršena mesta za idilično porodično letovanje. Bušinci i Mavarštica, uz kristalno čisto more koje ih krasi, nude predivan pogled na Brač, Šoltu i Hvar, dok dva najveća mesta - Okrug Gornji i Okrug Donji - pružaju širok spektar mogućnosti za uživanje u klasičnom odmoru, ali i u modernijim sadržajima.
Čiovo u svom akvatorijumu ima i nekoliko manjih ostrva, čije je podmorje savršeno za ronjenje i ribolov. Posebno vredni posete su Kraljevac, gde se, bežeći pred Mongolima, skrivao mađarski kralj Bela IV. Tamo ćete pronaći i ostatke benediktinskog samostana. Mirisna mediteranska vegetacija, blaga klima i predivne plaže u skrovitim zalivima učiniće boravak zaista nezaboravnim, a Čiovo je i idealna polazna tačka za istraživanje bogatog kulturnog nasleđa i prirodnih lepota celog ovog dela Dalmacije.
Saznajte sve o najvažnijim vestima i događajima, pridružite se našoj Viber i WhatsApp zajednici, prijavite na newsletter, ili čitajte na Google News.