Starenje kože glave prati unutrašnje biološke promene i gomilanje starih ćelija koje mogu da izazovu upale
Na zdravlje skalpa značajno utiču spoljašnji faktori kao što su UV zračenje, frizerski tretmani, genetika
Baš kao i svaki drugi deo tela, koža glave - sklap, vremenom prolazi kroz nekoliko promena povezanih sa starenjem. Iako zdravlje kože glave još uvek nije dokazani biomarker ukupnog starenja, promene povezane sa kosom, poput sedenja, proređivanja, smanjene gustine i drugačije teksture, mogu biti povezane sa osnovnim biološkim procesima starenja koji se dešavaju u celom telu.
Zdravlje kože glave se ne koristi za predviđanje ukupnog starenja, ali ono može da pruži informacije o biološkom starenju ili opadanju ćelijske funkcije tokom vremena.
Jedan od razloga zašto koža glave ne može da predvidi ukupno starenje je taj što na njeno zdravlje u velikoj meri utiču spoljašnji faktori. Oštećenja od sunca, frizerske prakse, tretmani kose, zagađenje životne sredine i genetika mogu uticati na kožu glave nezavisno od starosti osobe.
Iako promene na koži glave mogu pratiti starenje, trenutni dokazi ukazuju na to da one prvenstveno nastaju iz bioloških procesa unutar kože glave i folikula dlake, a ne direktno odražavaju zdravlje drugih organa.
Zdravlje glave se često smatra jednim delom mnogo veće slike. Faktori kao što su kardiovaskularno zdravlje, mišićna masa, metaboličke funkcije, kognitivne performanse i biomarkeri u krvi ostaju utvrđenije mere biološkog starenja.
Kako se koža glave menja sa godinama
Iako koža glave nije tačan prediktor ukupnog starenja, ona se menja sa godinama.
Kao i koža lica, koža glave prolazi kroz unutrašnje starenje, vođeno genetikom i biološkim procesima, i spoljašnje starenje, uzrokovano faktorima okoline kao što su ultraljubičasto (UV) zračenje, zagađenje, toplota i hemikalije.
Starenje tkiva glave često pokazuje:
- smanjena debljina epidermisa,
- manje lojnih (uljnih) žlezda,
- niža gustina krvnih sudova,
- povećan oksidativni stres,
- visok nivo hronične upale niskog stepena.
Skalp starijih osoba može da ima i znake ćelijskog starenja, proces u kome ćelije prestaju da se dele, ali ostaju metabolički aktivne. Stare ćelije se akumuliraju sa godinama i oslobađaju inflamatorne molekule koji mogu uticati na okolna tkiva.
U pregledu iz 2025. godine, koji je objavljen 2025. godine u MDPI, koža glave i folikul dlake su opisani kao međusobno povezani sistem starenja. Studija je istakla da promene u okruženju kože glave povezane sa starenjem, uključujući smanjenu mikrocirkulaciju i strukturne promene u koži, mogu uticati na to kako kosa raste i stari.
Istraživači su posebno zainteresovani za kožu glave jer su promene na kosi često među najranijim vidljivim znacima starenja.
Vidljive promene u kosi, poput sedenja, proređivanja ili promene teksture, često mogu odražavati osnovne biološke procese starenja koji se dešavaju u celom telu.
Može li skalp otkriti bilo šta o zdravlju
Iako zdravlje kože glave ne može predvideti koliko brzo starite, određene promene na koži glave ponekad mogu signalizirati osnovne zdravstvene probleme.
Na primer:
- difuzno opadanje kose može se javiti zbog nedostatka hranljivih materija,
- prerano sedenje kose je povezano sa oksidativnim stresom, a u nekim studijama i sa kardiovaskularnim faktorima rizika,
- hronična upala glave može pratiti autoimune bolesti,
- naglo proređivanje kose može se desiti tokom perioda značajnog fizičkog ili emocionalnog stresa.
Istraživači takođe istražuju da li snimanje kože glave, analiza mikrobioma i neinvazivna merenja fiziologije kože glave mogu poboljšati otkrivanje i praćenje promena povezanih sa starenjem na koži glave i folikulu dlake.
Kako održati kožu glave što duže zdravom
Iako je starenje neizbežno, nekoliko životnih navika može pomoći u održavanju zdravijeg okruženja kože glave:
- Zaštititi kožu glave od UV zračenja - koža glave je često izložena sunčevoj svetlosti, posebno kod ljudi sa proređenom kosom. Nošenje šešira i korišćenje zaštite od sunca koje neguju kožu glave mogu pomoći u smanjenju fotostarenja.
- Dati prednost hrani bogatoj hranljivim materijama - folikuli dlake su među metabolički najaktivnijim strukturama tela. Adekvatan unos proteina, gvožđa, cinka, vitamina D i omega-3 masnih kiselina može podržati zdrav rast kose i funkciju kože glave.
- Upravljati stresom - hronični stres može povećati upalu i oksidativni stres, koji su povezani sa starenjem kose.
- Pridržavati se dosledne rutine nege kože glave - nežno čišćenje, održavanje zaštitne barije kože glave i lečenje osnovnih problema sa kosom mogu pomoći u stvaranju zdravijeg okruženja za rast kose kako se stari.
Ukoliko postoji uporan perut, svrab, crvenilo ili prekomerno opadanje kose, obavezno se obratiti dermatovenerologu.
Ishrana za kosu protiv opadanja: Mia Pešić Jolović otkriva šta je čini zdravom
(Health)
