Kina pustinju Takla makan iz biološke pustoši pretvorila u područje sa rastućom vegetacijom.
Projekat "Veliki zeleni zid", pokrenut 1978. godine, doveo je do sadnje više od 66 milijardi stabala oko pustinja Takla makan i Gobi.
Kina je uspela da učini ono što je mnogima delovalo nemogućim - pretvorila je jednu od najvećih i najsušnijih pustinja sveta u područje sa sve više zelenila! Pustinju Takla makan, poznatu po pokretnim peskovima i ekstremnoj suši, sada krasi obimna vegetacija duž njenih rubova, a posledice ovog ekološkog poduhvata mogle bi biti dalekosežne.
Prema istraživanju, više od 95% pustinje Takla makan, jedne od najvećih i najsušnijih pustinja na svetu prekriveno je pokretnim peskom, zbog čega je dugo smatrana "biološkom pustoši". Međutim, novi rezultati istraživanja pokazuju da vegetacija duž rubova pustinje sada apsorbuje više ugljen-dioksida (CO2) iz atmosfere nego što pustinja ispušta.
Takla makan se prostire se na oko 337.000 kvadratnih kilometara - što je nešto veće od američke savezne države Montana. Okružuju je visoke planine koje većinu godine blokiraju vlažan vazduh, stvarajući ekstremno suve uslove u kojima prirodno malo biljaka može da opstane.
"Veliki zeleni zid"
Pustinja se intenzivno širila od 1950-ih, tokom masovne urbanizacije i širenja poljoprivrede u Kini. Takva transformacija prirodnog zemljišta povećala je učestalost peskovitih oluja, koje odnose tlo i talože pesak, dovodeći do degradacije zemljišta i širenja pustinje.
Da bi se suprotstavila ovom trendu, Kina je 1978. pokrenula Program zaštite severa, poznat i kao "Veliki zeleni zid". Cilj projekta bio je da se do 2050. godine posadi milijarde stabala oko pustinja Taklamakan i Gobi.
Do sada je u severnoj Kini zasađeno više od 66 milijardi stabala, a 2024. godine okončano je pošumljavanje ivica Taklamakana. Ovo je stabilizovalo peščane dine i doprinelo rastu pokrivenosti šumom u Kini sa 10% površine 1949. na više od 25% danas.
Istraživači su analizirali terenska merenja različitih tipova biljnog pokrivača, satelitske podatke o padavinama, vegetaciji i fotosintezi, kao i tokove CO2 u pustinji tokom poslednjih 25 godina. Koristili su i model Carbon Tracker Nacionalne uprave za okeane i atmosferu SAD (NOAA), koji beleži globalne izvore i rezervoare CO2.
"Ljudska intervencija može povećati sekvestraciju ugljenika"
Rezultati studije, objavljeni 19. januara u časopisu PNAS, pokazuju dugoročni trend širenja vegetacije i povećane apsorpcije CO2 duž rubova pustinje, što se vremenski i prostorno poklapa sa sadnjom Velikog zelenog zida. Padavine tokom vlažne sezone (jul–septembar) bile su u proseku 2,5 puta veće nego u suvoj sezoni, što je poboljšalo zelenilo, fotosintezu i apsorpciju CO2 sa 416 delova na milion u suvoj sezoni na 413 ppm u vlažnoj.
"Prvi put je dokazano da ljudska intervencija može efikasno povećati sekvestraciju ugljenika čak i u najekstremnijim suvim predelima, pokazujući potencijal da se pustinja transformiše u ugljenični rezervoar i zaustavi desertifikacija", rekao je profesor Juk Jung sa Caltech i viši istraživač u NASA Jet Propulsion Laboratory.
Iako još nije potpuno jasno koliko "Veliki zeleni zid" usporava desertifikaciju, njegova uloga kao ugljeničnog rezervoara može poslužiti kao model za druge pustinjske regione u svetu.
