Muzej arheologije i antropologije Univerziteta u Kembridžu prebacio je vlasništvo nad 116 beninskih bronzi na Nigeriju.
Ove umetnine su zaplenjene tokom vojne ekspedicije 1897. godine protiv Kraljevstva Benin, današnje Nigerije.
Muzej arheologije i antropologije (MAA) Univerziteta u Kembridžu preneo je vlasništvo nad 116 skulptura poznatih kao beninske bronze na Nigeriju, saopštila je ta institucija, u potezu koji dodatno pojačava pritisak na Britanski muzej i druge velike evropske muzeje da vrate predmete opljačkane tokom kolonijalnog perioda, prenosi Observer.
Reč je o umetničkim delima koja su britanske snage zaplenile 1897. godine tokom vojne ekspedicije protiv tadašnjeg Kraljevstva Benin, na području današnje Nigerije, a među predmetima su komemorativne glave beninskih vladara, reljefne ploče sa prikazima ratnika i životinja, kao i maske i narukvice od bronze, slonovače i drveta.
Direktor muzeja u Kembridžu Nikolas Tomas izjavio je da je, nakon "temeljne i detaljne analize", preovladalo mišljenje da institucija treba da se odrekne vlasništva nad svim predmetima zaplenjenim 1897. godine.
- Napravili smo pauzu jer je bio potreban jasniji okvir. U julu prošle godine univerzitetsko veće je potvrdilo da prenos (vlasništva) treba da se nastavi. Oko 100 bronzi biće vraćeno Nigeriji u narednih nekoliko meseci o trošku univerziteta. Preostalih 16 bronzanih skulptura ostaće u Kembridžu na pozajmici - rekao je Tomas.
Britanski muzej ima 900 bronzi i poziva se na zakon iz 1963.
Generalni direktor Nacionalne komisije za muzeje i spomenike Nigerije Olugbile Holovej ocenio je da bi odluka Kembridža mogla da izazove "domino-efekat" i dovede do povraćaja artefakata iz drugih institucija, uključujući Britanski muzej, koji u svojoj zbirci ima oko 900 beninskih bronzi - najveću kolekciju te vrste na svetu.
Ovaj potez dolazi nakon što su zvaničnici univerziteta 2022. godine podržali zahtev Nacionalne komisije za muzeje i spomenike Nigerije (NCMM) za "povratak Nigeriji 116 predmeta koji se trenutno nalaze u muzeju, a koje su britanske oružane snage odnele tokom pljačke grada Benin 1897. godine".
Britanski muzej se, međutim, poziva na Zakon iz 1963. godine, koji ograničava mogućnost trajnog otuđenja predmeta iz njegove kolekcije.
Kritičari ocenjuju da se taj zakon koristi kao prepreka za restituciju i da britanske nacionalne institucije zaostaju za međunarodnom praksom, što, kako navode, može imati negativne reputacione posledice.
Nemačka i Holandija vratile
Nemačka je 2022. godine vratila više od 1.000 takvih predmeta Nigeriji, dok je Holandija 2025. vratila 119 artefakata.
Beninska bronza se odnosi se na predmete napravljene od mesinga i slonovače, kao i bronze, važi za simbol afričkog umetničkog i tehnološkog dostignuća.
Njihovo prisvajanje tokom kolonijalne ere postalo je jedno od najpoznatijih pitanja restitucije kulturnog nasleđa.
Godine 1897, kao odmazdu za ubistvo sedam britanskih zvaničnika, "kaznena ekspedicija" predvođena Kraljevskom mornaricom opljačkala je kraljevinu Benin, u današnjoj Nigeriji i poslala njenog vladara u egzil.
Britanski vojnici i mornari odneli su više od 5.000 mesinganih i bronzanih odlivaka i rezbarija od slonovače poznatih kao Beninske bronze. Mnogi su završili u muzejima u Britaniji, Evropi i SAD.
Vrednost bronzanih skulptura je porasla tokom 20. veka, a nekoliko njih su kolekcionari kupili za milione funti po komadu.