Nauka izbegava da bilo koju vrstu ishrane proglasi apsolutno „najzdravijom”, jer zdravlje zavisi od mnogo faktora – od životnih navika do genetike. Ipak, kada govorimo o organskoj proizvodnji, postoje činjenice oko kojih nema mnogo dileme: stroža pravila, više kontrole i manje oslanjanja na sintetičke pesticide i veštačka đubriva.
Organska hrana nije garancija savršenog zdravlja, ali jeste čistiji, kontrolisaniji i prirodi bliži izbor. Zato je možda važnije pitanje šta zapravo podržavamo kada sa police izaberemo proizvod sa sertifikovanim organskim znakom.
Odgovor vodi dalje od tanjira – do njive, gazdinstva, lokalne zajednice i prirode koju ostavljamo generacijama koje dolaze.
Organski proizvodi prolaze strogu kontrolu
Mnogi se pitaju ko zaista može da garantuje da je neki proizvod organski.
Proizvođač ne može samostalno da odluči da svoj proizvod nazove organskim zato što je „domaći” ili „neprskan”. Da bi proizvod poneo oznaku „Organski proizvod”, mora da prođe proces kontrole i sertifikacije.
Sve počinje konverzijom, odnosno prelaskom sa konvencionalne na organsku proizvodnju, koji često traje godinama. Sertifikaciju u Srbiji sprovode ovlašćene kontrolne organizacije, u skladu sa domaćim i međunarodnim standardima.
Tokom procesa sprovode se redovne i nenajavljene kontrole proizvodnje, skladištenja i dokumentacije, a po potrebi se uzimaju i uzorci zemljišta ili plodova. Posebno je važna sledljivost – za organski proizvod mora da se zna poreklo i put od proizvođača do tržišta.
Manje pesticida i više saradnje sa prirodom
Glavna razlika između konvencionalne i organske proizvodnje leži u načinu na koji se biljke hrane i štite.
U organskoj proizvodnji prioritet imaju plodored, prirodni neprijatelji štetočina, otpornije sorte i prirodna đubriva poput komposta i stajskog đubriva. Mineralna azotna đubriva nisu dozvoljena.
Organski proizvođači često kombinuju kulture tako da jedna drugoj pomažu. Mahunarke obogaćuju zemljište, dok aromatične biljke i cvetni pojasevi privlače korisne insekte i odbijaju štetočine.
Kada se problemi ipak pojave, organska proizvodnja se oslanja na mehaničke mere, klopke i dozvoljene preparate biljnog ili mikrobiološkog porekla. Cilj nije borba protiv prirode, već saradnja sa prirodnim procesima.
Svežiji proizvodi i očuvanje prirode
Kada organska hrana dolazi sa domaćih gazdinstava i od lokalnih proizvođača, put od njive do trpeze često je kraći. To znači da plodovi mogu da se uberu zreliji, sa više ukusa i mirisa.
Organska proizvodnja doprinosi i očuvanju zemljišta, vode i biodiverziteta. Plodored, zeleno đubrenje i pažljiviji odnos prema zemljištu pomažu da ono zadrži prirodnu plodnost i dugoročnu održivost.
Važnu ulogu imaju i pčele, leptiri, ptice i drugi korisni organizmi bez kojih nema stabilne proizvodnje hrane.
Upravo podrška takvim principima održive proizvodnje nalazi se i u fokusu NLB Organic konkursa.
Podrška srpskim gazdinstvima
NLB Komercijalna banka kroz jubilarni, 15. NLB Organic konkurs nastavlja da podržava održivu poljoprivredu, organske proizvođače i inovacije u proizvodnji hrane.
Ove godine konkurs donosi nagradni fond od 3.500.000 dinara za najbolje agro ideje, uključujući i posebnu kategoriju „Čuvari starih sorti”, namenjenu proizvođačima koji neguju stare sorte voća i povrća iz Srbije. Prijave su otvorene do 21. juna 2026. godine.
Tako podrška organskoj hrani ne ostaje samo izbor u prodavnici, već postaje ulaganje u domaća gazdinstva, očuvanje prirode i održivu poljoprivredu za buduće generacije.
