U Nemačkoj se razmatra mogućnost ranijeg penzionisanja sa 60 godina za radnike na fizički ili psihički zahtevnim poslovima
Austrijski model omogućava penziju sa 60 godina pod uslovom 45 godina staža i 10 godina rada u teškim uslovima, ali uz umanjenje iznosa penzije
Radnici koji su decenije proveli na fizički ili psihički zahtevnim poslovima mogli bi u Nemačkoj da dobiju mogućnost da odu u penziju već sa 60 godina. Predstavnici Socijaldemokratske partije Nemačke predlažu da se uvede poseban model po uzoru na Austriju.
Inicijativa je deo sve intenzivnije rasprave o budućnosti nemačkog penzijskog sistema i mogućem ukidanju prava na penziju bez umanjenja posle 45 godina staža.
Ovo pravo se u Nemačkoj i dalje kolokvijalno naziva „penzijom sa 63 godine“, iako ta granica više ne važi za većinu radnika.
Starosna granica za odlazak u penziju se postepeno povećava, pa osiguranici rođeni 1962. godine tokom 2026. mogu da odu u penziju bez umanjenja sa 64 godine i osam meseci. Za sve rođene 1964. godine i kasnije granica će biti 65 godina.
Ko bi mogao da ode u penziju sa 60 godina
Dirk Vize, parlamentarni sekretar poslaničke grupe SPD, predložio je uvođenje posebnog pravila za zaposlene koji su godinama radili pod velikim fizičkim ili psihičkim opterećenjem.
Njegov predlog zasniva se na austrijskoj penziji za težak rad, koja omogućava raniji završetak radnog veka pod jasno propisanim uslovima.
Vize smatra da mnogi zaposleni na zahtevnim poslovima ne uspevaju da rade dovoljno dugo da bi ostvarili pravo na nemačku penziju bez umanjenja posle 45 godina staža, upravo zato što im zdravlje ne dozvoljava da ostanu na radnom mestu do propisane starosne granice.
„Mogu da zamislim da se pravilo za posebno teške slučajeve uredi po modelu austrijske penzije za težak rad, koja je usmerena upravo na te grupe zaposlenih“, naveo je Vize, prenose nemački mediji.
Ako bi takvo rešenje bilo prihvaćeno, moglo bi da obuhvati građevinske radnike, zaposlene u nezi i zdravstvu, radnike u noćnim smenama, poljoprivrednike i dostavljače paketa. Za sada, međutim, nije utvrđen konačan spisak zanimanja.
Kako funkcioniše austrijski model
Austrija već gotovo dve decenije ima poseban model penzionisanja za zaposlene koji rade u naročito teškim uslovima.
Prema tom modelu, zaposleni može da podnese zahtev za odlazak u penziju sa navršenih 60 godina ako ima najmanje 540 meseci osiguranja, odnosno 45 godina staža.
Dodatni uslov je da najmanje 120 meseci tokom poslednjih 20 godina pre odlaska u penziju bude priznato kao težak rad. To znači da je potrebno najmanje deset godina rada u posebno zahtevnim uslovima.
Penzija se u tom slučaju umanjuje za 0,15 odsto za svaki mesec ranijeg penzionisanja, odnosno za 1,8 odsto godišnje.
Koji poslovi se smatraju teškim
Austrijska pravila kao težak rad prepoznaju, između ostalog, redovan rad noću, rad na ekstremno visokim ili niskim temperaturama, rad sa supstancama opasnim po zdravlje i naročito zahtevan fizički rad.
Od početka 2026. godine u ovu kategoriju izričito su uključeni i poslovi profesionalne nege bolesnih i nemoćnih osoba, pod uslovom da administrativni poslovi nisu dominantni.
Upravo definicija teškog rada mogla bi da bude najveći problem za primenu austrijskog modela u Nemačkoj. Nije jednostavno odrediti koliko neko zanimanje opterećuje zaposlenog, niti da li svi radnici sa istim nazivom radnog mesta rade pod jednakim uslovima.
U Austriji su poslodavci obavezni da za svakog zaposlenog posebno prijavljuju mesece tokom kojih je obavljao težak rad. To povećava administrativno opterećenje i redovno otvara rasprave o tome koja zanimanja treba da budu obuhvaćena.
Kritike predloženog modela
Kritičari upozoravaju da bi novi sistem mogao da stvori dodatne nejednakosti među radnicima. Postavlja se pitanje da li prednost treba da imaju samo zaposleni na poslovima koji su zvanično označeni kao teški ili bi trebalo pojedinačno procenjivati zdravstveno stanje i sposobnost svakog radnika.
Protivnici pravila zasnovanih isključivo na dužini staža smatraju da ona ne uzimaju u obzir sve razlike na tržištu rada. Neko može da prikupi 45 godina staža na manje zahtevnom poslu, dok drugi zbog bolesti, nezaposlenosti ili prekida karijere možda neće ispuniti taj uslov, iako je dugo obavljao veoma težak posao.
Istovremeno, deo stručnjaka smatra da je reforma neophodna zbog sve većeg pritiska na nemački penzijski sistem. Ukidanje postojeće „penzije sa 63 godine“ nalazi se među predlozima za buduće uređenje sistema, ali konačna odluka još nije doneta.
Kako je ranije penzionisanje uređeno u Srbiji
Ukoliko planirate da odete u penziju pre nego što napunite zakonsku starosnu granicu, naša država ima jasna pravila koja vam se verovatno neće svideti.
Mnogi građani u Srbiji žive u zabludi da je dovoljno imati samo godine radnog staža kako bi ostvarili punu penziju, ali realnost je znatno drugačija – svaki mesec koji vam fali do 65. godine života (za muškarce) debelo košta.
