Srpkinje su se OVAKO ZVALE U 15. VEKU: Imena jedva umemo da izgovorimo koliko su ČUDNA, a SAMO 2 su opstala do danas

Jedno ime sa spiska sigurno će inspirisati sve buduće roditelje devojčica. Ono glasi Pravoslava. Od ostalih imena, ona koja su nam poznata i u društvu vekovima ustaljena, su Petra i Jelena. Za druga verovatno niko nije čuo, ili su retki oni čije su se pretkinje isto ili slično zvale.

A koja su to imena krasile Srpkinje za vreme takozvanog Vojvodsva Svetkog Save, koje je osnovano sredinom 15 veka? Na spisku su se našle: Dobroslava, Milos, Galiča, Radoslava, Obrada, Radost, Jurislava, Mojsa, Obeliča, Deska, Vojhna, Radoba, Petra, Draga, Pravoslava, Jelena, Stanina, Emnostija, Radena, Bratoslava, Ljuba, Vlkoslava, Belosava i Raduša.

Priznaćete, ima mnogo lepih koja bi zvučala "sveže" čak i u modernim vremenima kada su česta kratka, neobična i stranog porekla.

Pogledajte i kako su se zvali Srbi prema popisu Turaka iz 1455. godine.

Imena Jelena i Petra, kao što vidimo, nisu zastarela ni šest vekova kasnije, dok se Draga i Ljuba takođe mogu čuti, ali vrlo retko.

Šta je Vojvodstvo Svetog Save?

I kako se napominje u objavi, ova imena nosila su žene za vreme Vojvodstva Svetog Save - srpske srednjovekovne država koja je postojala u vreme osmanskog osvajanja Balkanskog poluostrva. Njome su vladali Stefan Vukčić Kosača i njegov sin Vladislav, pripadnici moćne vlastelinske porodice Kosača. Država je obuhvatala delove današnje Bosne i Hercegovine, Srbije, Hrvatske i Crne Gore, a njeno sedište nalazilo se u Breznici, na prostoru današnje Crne Gore.

O teritorijalnom obimu Vojvodstva Svetog Save svedoči i deo geografske karte štampane u Rimu 1689. godine, tačno na 300. godišnjicu Kosovske bitke iz 1389. godine. Iako se današnjem posmatraču ta karta može učiniti naivnom u poređenju sa savremenom kartografijom, važno je istaći da je nisu izradili nepoznati autori. Na njenom nastanku radili su ugledni rimski stručnjaci: istoričar i geograf Kanteli da Viole, graver Antonio Barber i izdavač De Rosi.

Sa te karte jasno se vidi da se Vojvodstvo Svetog Save prostiralo na širokom području: na zapadu do reke Neretve, na severu je obuhvatalo Ljubinje i znatan prostor do granice sa Bosnom, na severoistoku se graničilo sa "Parte dela Servia" (Srbija), a na istoku sa "Parte d' Albania", u okviru koje su se nalazile Gornja i Donja Zeta.

Duž obale se prostiralo Srpsko pomorje, izuzev uskog pojasa Dubrovačke Republike, a taj prostor je u to vreme bio naseljen većinskim srpskim stanovništvom. Na osnovu ove karte, to područje je kasnije ušlo u sastav Zetske banovine. Zanimljivo je da se na karti ne pominju ni crnogorska ni dukljanska država, niti Crna Gora kao osmanski kadiluk, što je dugo bila. Spominju se samo "popoli di monte negro", i to jedva vidljivim slovima, kao sporedan detalj koji označava planinsko stanovništvo nastalo na prostoru zemlje Svetog Save.

Titula Stefana Vukčića bila je "Vojvoda od Svetog Save", nazvana po prvom srpskom arhiepiskopu Svetom Savi. Nemački prevod reči "vojvoda" glasi "herceg", a upravo po toj tituli će kasnije čitava oblast dobiti ime Hercegovina. Osmansko carstvo je taj naziv koristilo za provinciju koja je potom pretvorena u osmanski sandžak - Hercegovački sandžak.

U dokumentima upućenim caru Svetog rimskog carstva Fridrihu III, 20. januara 1448. godine, Stefan Vukčić Kosača sebe naziva "vojvodom Svetog Save", "gospodarem Humskim i Primorskim" i "velikim vojvodom", primoravši bosanskog kralja da ga kao takvog prizna. Ova titula imala je veliki simbolički i politički značaj, jer su mošti Svetog Save, koje su se nalazile u manastiru Mileševa, smatrane čudotvornim među vernicima svih hrišćanskih konfesija u regionu.

Stefan Vukčić Kosača preminuo je 1466. godine, a nasledio ga je njegov najstariji sin Vladislav Hercegović. Međutim, osmanske snage, predvođene Stefanovim najmlađim sinom Hersekli Ahmed-pašom, koji je ranije prešao u islam, nadjačale su Vladislava 1482. godine. Nakon toga, teritorija je konačno pala pod vlast Osmanskog carstva, a Hercegovina je postala sandžak u sastavu Bosanskog pašaluka.

Pored političke i vojne uloge, Stefan Vukčić Kosača ostavio je i duhovni trag, osnovavši pravoslavne manastire Zagrađe i Savinu u Herceg Novom.