Simptomi maligne hipertermije obično se javljaju u roku od prvog sata nakon izlaganja leku, ali mogu i do 12 sati kasnije
Maligna hipertermija se obično javlja tokom ili nakon operacije, ali može da se javi bilo gde gde se koriste anestetici
Maligna hipertermija je teška reakcija na određene lekove koji se koriste za anesteziju i koja može da bude fatalna ako se brzo ne leči. Izaziva veoma visoku telesnu temperaturu, ukočene mišiće ili grčeve, ubrzan rad srca i niz drugih simptoma.
U većini slučajeva se javlja kod dece i mladih do 30 godina.
Epizoda hipertermije može biti opasna po život, međutim, rano lečenje na početku simptoma je obično uspešno. Kada se jednom prepoznaju i dijagnostikuju, buduće epizode se gotovo uvek mogu sprečiti izbegavanjem poznatih okidača.
Uzrok maligne hipertermije
Maligna hipertermija najčešće se javlja kod osoba koje imaju genetski poremećaj uzrokovan promenom gena (mutacijom), koja dovodi do retke abnormalnosti mišića.
Kod ljudi sa abnormalnostima mišića, mišićne ćelije imaju abnormalni protein na svojoj površini. Ovaj protein ne utiče na funkciju mišića dok mišići nisu izloženi leku koji može da izazove reakciju.
Gen se najčešće nasleđuje, obično od jednog roditelja a ređe je rezultat slučajne promene gena.
Ponekad i ekstremna fizička aktivnost ili bolest povezana sa toplotom kao što je toplotni udar, mogu izazvati malignu hipertermiju kod osoba koje imaju abnormalnost mišića, kao i virusna bolest ili uzimanje statina - lekova za snižavanje holesterola.
Ovo stanje se javlja, mada retko i kod osoba koje imaju mišićnu distrofiju, ali i kod drugih mišićnih bolesti koje su povezane sa genetskim mutacijama.
Maligna hipertermija se obično javlja tokom ili nakon operacije, ali može da se javi bilo gde gde se koriste anestetici, kao što su:
- hitna služba,
- stomatološka ordinacija,
- hirurška ordinacija,
- jedinica intenzivne nege.
Kada je osoba sa ovim stanjem izložena jednom od ovih lekova:
- mišićne ćelije imaju neregulisano akumuliranje kalcijuma,
- mišići se istovremeno kontrahuju i ukrućuju,
- dolazi do dramatičnog i opasnog povećanja telesne temperature (hipertermije).
Simptomi maligne hipertermije
Simptomi maligne hipertermije obično se javljaju u roku od prvog sata nakon izlaganja leku, ali mogu i do 12 sati kasnije.
U nekim slučajevima, reakcije su blage, a dešava se i da osoba bude izložena lekovima visokog rizika nekoliko puta pre nego što doživi prepoznatljivu reakciju.
Simptomi i znaci maligne hipertermije su:
- dramatičan porast telesne temperature, obično iznad 38 stepeni,
- kruti ili bolni mišići, posebno u vilici,
- crvenilo kože,
- znojenje,
- abnormalno brz ili nepravilan otkucaj srca,
- brzo disanje ili neprijatno disanje,
- smeđa ili tamno braon boja urina,
- veoma nizak krvni pritisak (šok),
- zbunjenost,
- slabost ili otok mišića nakon događaja.
Dijagnostikovanje maligne hipertermije
Većina ljudi sa malignom hipertermijom se ne dijagnostikuje dok ne dođe do ozbiljne reakcije na opštu anesteziju. Lekari će obično posumnjati na ovo stanje ako pacijent razvije tipične simptome, posebno veoma visoku temperaturu i ukočene mišiće.
Krvne analize koje pokazuju promene u hemiji tela ukazuju na malignu hipertermiju. To uključuje visoke nivoe mišićnog enzima CPK (kreatin fosfokinaze) i promene elektrolita.
Tragovi mogu da se otkriju i na osnovu krvnih analiza koje pokazuju znake otkazivanja bubrega.
Ako se maligna hipertermija ne prepozna i ne leči brzo, srce može prestati da kuca tokom operacije.
Drugi načini za potvrđivanje dijagnoze maligne hipertermije uključuju genetsko testiranje i biopsiju mišića.
Očekivano trajanje maligne hipertermije
Uz blagovremeno lečenje, simptomi bi trebalo da nestanu u roku od 12 do 24 sata.
Međutim, ako se razvije teška reakcija pre početka lečenja, mogu se razviti komplikacije.
Sprečavanje maligne hipertermije
Nije praktično testirati se na ovo stanje kod svih ljudi kojima je zakazana operacija, međutim, neke ljude treba testirati pre operacije, ili bi trebalo izbegavati anestetike za koje se zna da izazivaju ovo stanje.
To su osobe koje imaju:
- porodičnu istoriju maligne hipertermije,
- istoriju toplotnog udara ili hipertermije nakon vežbanja,
- mišićnu abnormalnost koja može biti povezana sa malignom hipertermijom.
Lečenje maligne hipertermije
Čim se posumnja na malignu hipertermiju, lekari moraju brzo da deluju kako bi lečili stanje i sprečili komplikacije.
Prvi i najvažniji korak je da se odmah prekine davanje leka koji izaziva anesteziju i da se prekine operacija, ili da se operacija završi što je pre moguće koristeći drugi anestetik.
Lekari zatim intravenozno daju lek dantrolen (Dantrium, Ryanodex) dok se pacijent ne stabilizuje. Ovaj lek opušta mišiće i zaustavlja opasno povećanje metabolizma mišića.
Dodatni tretman mogu da budu snižavanje telesne temperature, davanje kiseonika, davanje lekova kontrolu otkucaja srca, stabilizovanje krvnog pritiska, praćenje krvnog pritiska, srčanog ritma, nivoa kiseline i funkcije bubreg...
Komplikacije maligne hipertermije
Ako se ne leči blagovremeno, maligna hipertermija može dovesti do ozbiljnih komplikacija, kao što su:
- retko stanje koje uzrokuje razgradnju mišićnih ćelija (rabdomioliza),
- oštećenje ili otkazivanje bubrega,
- problemi sa zgrušavanjem krvi i krvarenjem,
- smrt.
Toplotni udar: Uzroci, simptomi, komplikacije, lečenje, prva pomoć
