Izloženost PCE može da pokrene upalu i ožiljke ćelija jetre, što vodi do njene fibroze
PCE hemikalija ne koristi se samo za hemijsko čišćenje
Hemikalija koja se koristi u hemijskom čišćenju i za određene potrošačke proizvode - tetrahloretilen (PCE), može da utrostručiti rizik od fibroze jetre.
Najčešći tip bolesti jetre je steatoza jetre i povezana je sa metaboličkom disfunkcijom (MASLD), koja je ranije bila poznata kao nealkoholna masna bolest jetre (NAFLD).
Zbog nakupljanja masti u jetri, MASLD može dovesti do upale i ožiljavanja tkiva jetre, što je poznato kao fibroza jetre, kao i do drugih ozbiljnih zdravstvenih stanja kao što su:
Postoji niz faktora rizika za bolesti jetre, a među njima su određeni lekovi na recept, stanja poput dijabetesa i metaboličkog sindroma, kao i faktori načina života poput pušenja, nedostatka vežbanja, nezdrave ishrane i prekomernog pijenja alkohola.
Prethodne studije pokazale su i postoje neki faktori rizika iz životne sredine koji mogu da povećaju rizik od bolesti jetre, kao što su:
- zagađivači vazduha,
- teški metali,
- određene hemikalije.
Nova američka studija koja je 16. oktobra objavljena u časopisu Liver International izveštava da uobičajena hemikalija koja se koristi u hemijskom čišćenju i za određene potrošačke proizvode, nazvana tetrahloretilen (PCE), može da utrostručiti rizik od fibroze jetre.
Šta je PCE i gde se koristi
Za ovu studiju, istraživači su analizirali zdravstvene podatke iz Nacionalnog istraživanja o zdravlju i ishrani (NHANES) od 2017. do 2020. godine za oko 1.600 odraslih. Naučnici su pratili nivoe PCE u krvi učesnika i koji procenat je razvio fibrozu jetre.
PCE se koristi u nekoliko industrija i potrošačkih proizvoda, uključujući:
- Lepkove i lepkove
- Sredstva za čišćenje kočnica
- Hemijsko čišćenje
- Sredstva za odmašćivanje metala
- Sredstva za uklanjanje boje
- Silikonska maziva
- Sredstva za uklanjanje mrlja
- Vodootporna sredstva
- Bolesti jetre su u porastu i važno je razumeti šta doprinosi ovim trendovima pored tradicionalnih faktora rizika kao što su alkohol i dijabetes, kako bi se informisale intervencije“, rekao je za Medical News Today dr Brajan P. Li, hepatolog i specijalista za transplantaciju jetre na Univerzitetu Južne Kalifornije i glavni autor studije:
- PCE je povezan sa oštećenjem jetre kod miševa, ali nije dobro proučen kod ljudi u kontekstu bolesti jetre.
Pored oštećenja jetre, prethodne studije su povezale izloženost PCE sa problemima sa bubrezima, neurotoksičnošću i određenim vrstama raka, uključujući rak bešike i ne-Hodžkinov limfom.
Izloženost PCE utrostručuje rizik od fibroze jetre
Na kraju studije, istraživači su otkrili da je 7 odso učesnika imalo detektabilne količine PCE u krvi, a osobe izložene PCE imale su tri puta veću verovatnoću da imaju značajnu fibrozu jetre u poređenju sa onima koji nisu bili izloženi PCE.
- Fibroza jetre je glavni prediktor morbiditeta i mortaliteta povezanih sa jetrom, što znači da što više fibroze jetre imate, veća je verovatnoća da ćete umreti od bolesti jetre - rekao je Li.
PCE pokreće lančanu reakciju
Li je objasnio da kada se PCE metaboliše u jetri, metaboliti reaguju sa ćelijama jetre kako bi razgradili masnoću u ćelijskoj membrani. Ovo pokreće lančanu reakciju, uzrokujući upalu i ožiljke, odnosno fibrozu.
Naučnici su takođe otkrili da se za svaki nanogram po mililitru povećanja koncentracije PCE u krvi, šanse učesnika studije da ima značajnu fibrozu jetre povećavaju pet puta.
- Ovo otkriće pokazuje efekat doze između PCE i fibroze jetre, što jača potencijalnu vezu da PCE izaziva fibrozu jetre, a ne samo korelaciju. Toksini iz životne sredine, poput PCE, mogu biti važni faktori koji doprinose bolestima jetre. Lekari bi trebalo da pitaju pacijente o potencijalnim izloženostima uticajima životne sredine, a kreatori politike treba da donesu politike koje štite javnost od trovanja iz životne sredine - rekao je Brajan P. Li.