Američki izviđački dron MQ-4C Triton nestao je sa radara nakon što je prijavio vanredno stanje tokom leta iznad Persijskog zaliva.
MQ-4C je deo flote strateških bespilotnih letelica američke mornarice i igra ključnu ulogu u nadzoru Persijskog zaliva tokom krhkog primirja SAD i Irana.
Izvidnički dron američke mornarice MQ-4C Triton iznenada je i neočekivano nestao sa internet stranica za praćenje letova nakon što je tokom jučerašnjeg leta iznad Persijskog zaliva prijavio vanredno stanje. Bespilotna letelica je neposredno pre toga brzo gubila visinu, što je pokrenulo brojna pitanja o njenoj sudbini. To se dešava samo dva dana nakon što su Sjedinjene Američke Države i Iran dogovorili veoma krhko primirje, koje u velikoj meri zavisi od ponovnog otvaranja strateški izuzetno važnog Ormuskog moreuza.
Podaci sa internet servisa za praćenje letova pokazuju da je MQ-4C završio trosatni let iznad Persijskog zaliva i Ormuskog moreuza i da se vraćao u bazu u Italiji. Praćenje pokazuje da je Triton ušao u vazdušni prostor Saudijske Arabije pre nego što je naglo skrenuo ka severoistoku, u pravcu Irana. Dostupni podaci takođe pokazuju da se dron brzo spustio sa uobičajene visine od oko 50.000 stopa na manje od 10.000 stopa, piše The War Zone.
Transponder MQ-4C emitovao je kod 7700, što označava opšte vanredno stanje u letu. Sam kod ne daje nikakvu naznaku o prirodi problema niti o ozbiljnosti situacije. Postoje i nepotvrđeni izveštaji da je Triton isprva emitovao kod 7400, koji se koristi za prijavu gubitka veze između drona i kontrolora na zemlji. MQ-4C je inače bio javno vidljiv onlajn od trenutka poletanja iz baze Sigonela. Tritoni od 2024. redovno izvode misije iznad Bliskog istoka, kao i drugih područja, polazeći iz te baze.
Jedan košta više od 238 miliona dolara
Do 2025. mornarica je imala ukupno 20 ovih dronova u službi, uz plan nabavke još sedam. Sredstva za kupovinu poslednja dva odobrena su u fiskalnoj 2024. godini, kada je procenjena cena po komadu iznosila nešto više od 238 miliona dolara. O misterioznom nestanku drona za sada nema komentara ni američke ni iranske strane.
Šta je MQ-4C?
MQ-4C je izvedenica izvidničkog drona RQ-4 Global Hawk, optimizovana za dugotrajne misije iznad mora. Tritoni će verovatno imati posebno važnu ulogu u nadzoru aktivnosti u i oko Persijskog zaliva tokom aktuelnog primirja sa Iranom.
Bezbedan prolazak trgovačkih brodova kroz Ormuski moreuz ključan je faktor stabilnosti tog aranžmana, a očekuje se i kao važna tema budućih diplomatskih pregovora između SAD i Irana. Trenutno Iran i dalje značajno ograničava pomorski saobraćaj kroz taj kritični plovni put.
Kao što e pomenuto, MQ-4C već godinama redovno sprovode nadzorne patrole u regionu. Postojale su i zasebne glasine o padu jednog Tritona u Omanskom zalivu 22. februara, nakon što je nestao sa internet praćenja uz kod 7700. Međutim, u tom slučaju nije zabeležen nagli gubitak visine. Američki zvaničnik kasnije je izjavio da su izveštaji o gubitku MQ-4C oko tog datuma "netačni". Stranica za praćenje letova Flightradar24 objavila je 27. februara da je pratila Triton kako se vraća u bazu u Ujedinjenim Arapskim Emiratima. Već sledećeg dana američke i izraelske snage pokrenule su zajedničku operaciju protiv Irana.
Iran je u prošlosti pokazao sposobnost gađanja američkih dronova na velikim visinama. Nakon otprilike pet nedelja američkih i izraelskih napada, iranske protivvazdušne sposobnosti značajno su oslabljene, ali i dalje predstavljaju realnu pretnju u određenim uslovima. Ipak, važno je naglasiti da trenutno nema čvrstih dokaza da je neprijateljska vatra imala bilo kakvu ulogu u incidentu sa MQ-4C iznad Persijskog zaliva. Sudbina tog drona i dalje je nepoznata.
