Kako se regija nanosno isušila, stanovništvo se koncentrisalo oko plodnih područja uz reku Nil
Geološka istraživanja pokazuju ubrzanje tektonskih pomeranja kao rezultat smanjenja nivoa vode u jezerima
Istočna Afrika je pre nekoliko hiljada godina bila mnogo zelenija nego danas. Tokom Afričkog vlažnog perioda, koji je trajao otprilike od pre 9.600 do pre 5.300 godina, oblasti koje su danas pustinje više su ličile na savane, a život je bujao. Pećinske slike pronađene u Sahari prikazuju brojne životinje kako piju vodu na obalama reka i velikih jezera, dok se u isto vreme tek formirala drevna egipatska civilizacija.
Zatim je došlo do naglog isušivanja, a istočna Afrika je ušla u klimatsku fazu koja je postajala sve suvlja. Kako su jezera nestajala, rane egipatske populacije povlačile su se ka plodnim obalama Nila, dok se na saharskim crtežima pojavljuju kamile, što ukazuje na to da su se životinje prilagođavale promenama klime prelaskom u nova staništa.
Istočna Afrika se odvaja od kopna
Danas se posledice višemilenijumskog isušivanja osećaju duboko u samim temeljima afričkog kontinenta. Kako rasedi u Istočnoafričkoj rasednoj zoni postaju sve dublji, istočna Afrika se polako odvaja od ostatka kopna.
Kristofer Šolc, geolog, fizičar i profesor emeritus na Univerzitetu Kolumbija, utvrdio je da su čak i jezera koja i danas postoje značajno smanjena. Šolc i njegov istraživački tim proučavali su jezero Turkana u Keniji, koje je dugo oko 250 kilometara, široko oko 30 kilometara i na pojedinim mestima dostiže dubinu od oko 120 metara. Iako je i danas impozantnih razmera, ovo jezero je tek bleda senka onoga što je bilo pred kraj Afričkog vlažnog perioda, kada su delovi jezera dosezali dubinu blizu 300 metara.
Tako velike vodene mase vrše ogroman pritisak na Zemljinu koru, usporavajući kretanje tektonskih rasjeda ispod njih. Međutim, kako su Šolc i njegov tim pokazali pomoću računarskih simulacija, kretanje duž rasjeda se ubrzalo kako je opadanje nivoa vode smanjilo pritisak na koru ispod jezera.
Kontinent puca
- Ovo je prvi kvantitativni dokaz koji povezuje prosečne brzine pomeranja raseda sa klimatski uslovljenim promenama nivoa jezera u Istočnoafričkom rasednom sistemu, kroz merenje promena u brzini klizanja raseda dok jezero Turkana u severnoj Keniji prelazi iz faze visokog u fazu niskog vodostaja na kraju Afričkog vlažnog perioda - naveli su istraživači u studiji nedavno objavljenoj u časopisu Nature.
Istočna Afrika se danas polako odvaja od ostatka kontinenta brzinom od oko 0,00000635 kilometara godišnje. Kada se Somalijska tektonska ploča na istoku dovoljno udalji od Nubijske ploče na zapadu, između njih će se formirati okean. Šolcovi rezultati pokazuju da je u oblasti jezera Turkana ubrzano razmicanje povezano sa gubitkom vode povećalo godišnju stopu ovog tektonskog razdvajanja za oko tri procenta tokom poslednjih 5.000 godina, što odgovara dodatnom pomeranju od približno 0,00000018 kilometara godišnje.
(Nova)
