Kako je američka vojska DECENIJAMA TROVALA PACIFIK i o tome lagala: Tajni dokumenti razotkrili zataškivanja koja su koštala bezbroj života

Više od 12.000 stranica američkih vladinih dokumenata pokazuje kako se vojnim operacijama region Pacifika zagađivao radioaktivnim otpadom, nervnim agensima i hemijskim oružjem, a detalji su objavljeni u knjizi britanskog novinara Džona Mičela “Poisoning the Pacific”.

Američka vojska je decenijama zagađivala zemlju starosedeoca u Pacifiku, kao i sam Tihi okean, ugrožavajući time živote i ekosistem ovog ogromnog regiona, pisao je“Gardijan”.

Mičel je do dokumenata došao pre nekoliko godina zahvaljujući američkom Zakonu o slobodi informacija, a informacije je sakupio i razgovarajući sa lokalnim stanovnicima, veteranima i istraživačima.

On navodi da su SAD decenijama nemarno postupale prema pacifičkom regionu, dozvoljavajući svojoj vojsci da krše prava starosedeoca, plene zemlju i narušavaju osetljive ekosisteme. “Gardijan” prenosi primer vodnika Vazduhoplovnih snaga SAD Liroja Fostera, koji je 1968. došao u bazu Anderson u Guamu, američkoj teritoriji u Pacifiku.

Dan nakon što je stigao naredili su mu da pomeša dizel sa agensom “oranž”, herbicidom, te da poprska sve kamione u bazi sa tom smesom “kako bi ubio izdanke džungle”.

Foster je ubrzo potom zadobio probleme sa kožom i na kraju oboleo od Parkinsonove i srčane bolesti. Njegova ćerka je dobila rak kao tinejdžerka, a unuk mu je rođen sa 12 prstiju na rukama i nogama i šumom na srcu. Foster je nakon višegodišnjeg spora, on je dobio kompenzaciju za izlaganje otrovima na ostrvu. Umro je 2018, a u međuvremenu je američka vojska nastavila da kontaminira Pacifik.

- Američke vlasti su više puta pokušavale da zataškaju kontaminaciju lažima, dezinformacijama i napadima na novinare. Iskusio sam to iz prve ruke – izjavio je pre nekoliko godina za “Gardijan” Mičel, koji je u knjizi izneo detalje pokušaja vlasti da spreče njegov rad.

- Kolege su me upozoravale da ne nastavljam istragu. Ali ono što me je najviše motivisalo je uticaj koje će moje istraživanje imati na veterane koji su bili izloženi agensu “oranž” na Okinavi. Moje izveštavanje je pomoglo obolelima da prime kompenzaciju od američke vlade - naveo je on.

U njegovoj knjizi se pominje i “kupola” na ostrvu Runit, delu arhipelaga Maršalovih ostrva, koja je u stvari masivna, betonska “grobnica” u koju su SAD ubacile preko 70.000 kubnih metara radioaktivnog otpada, uključujući plutonijum-239, zaostatak iz američkih posleratnih atomskih testova. Ozračeno tlo iz Nevade takođe je prebačeno na ovo ostrvo i tu ostavljeno.

Iz “kupole” je tada curio radioaktivni materijal u more, što je priznalo i američko Ministarstvo energetike, dodajući da ta količina nije opasna. Američke administracije su redom navodile da su za “kupolu” odgovorna Maršalova ostrva, ukazujući da su SAD pogođenim zajednicama isplatile više od 600 miliona dolara u svrhe preseljenja, rehabilitacije i lečenja povezanog sa zračenjem.

U Mičelovoj knjizi detaljiše se i o odlaganju 29 miliona kilograma iperita i nervnog agensa kao i 454 tone radioaktivnog otpada u Pacifički okean (Tihi okean), te o upotrebi nervnih agensa – uključujući sarin – za koje se u dokumentima tvrdi da su procurili u okolinu dok su bili predviđeni za uništavanje na atolu Džonston kod Havaja.

Nakon Drugog svetskog rata na Guam je transportovano i ostavljeno oko 5.000 buradi agensa “parpl”, prethodnika herbicida “oranž”. Iako američko Ministarstvo odbrane tvrde da herbicid nikad nije upotrebljen na ostrvu, stacionirani pripadnici službe su tada tvrdili da su bacali vojni otpad, uključujući burad sa herbicidom, preko litica Guama.

Istraživači su izvestili 2015. da su sela za koja se smatra da su poprskana herbicidom zabeležila povećan broj slučajeva smrtnosti kod novorođenčeta usled urođenih mana. Dok je američka vlada dve godine kasnije tvrdila da testovima nije pronađen herbicid u tlu, agencija za zaštitu okoline je izvestila suprotno.

Posledice u Guamu odražavaju one koje su pogodile lokalne stanovnike i američke vojnike na Okinavi, višedecenijskoj bazi SAD gde je Mičel počeo svoje istraživanje.

“Gardijan” navodi da su SAD dogovorile s Japanom da presele hiljade svojih marinaca sa Okinave na Guam i da su se stanovnici japanskog ostrva stalno protivili njihovom vojnom prisustvu pozivajući se na štetu po zdravlje i okolinu.

U martu 2019. godine je odobrena kompenzacija za 53.000 veterana koji su bili izloženi herbicidima na tri američke pacifičke teritorije – Guamu, Američkoj Samoi i atolu Džonston. Ali, Mičel ukazuje da čak i u 2020. glasovi starosedeoca prolaze u tišini.

Kad su u julu vojnim iskopavanjima na Guamu otkrivene desetine lokacija sa ljudskim ostacima i kulturnim artefaktima lokalni stanovnici – uključujući narod Čamoro – su bili šokirani. Uprkos zabrinutosti i pokretima za demilitarizaciju Pacifika, početkom ovog meseca je zvanično otvorena američka pomorska baza na ostrvu, prva nova baza nakon skoro 70 godina.