Viminacijum je jedan od najvažnijih arheoloških parkova u Srbiji i Evropi, smešten blizu Požarevca, godišnje ga poseti preko 100.000 ljudi.
Posebne atrakcije su Mauzolej, gde je sahranjen car Hostilijan, kao i 'Mamut park' sa skeletima mamuta starim milion godina.
Srbija krije istorijska bogatstva koja iznova ostavljaju svetsku javnost bez daha, a u samom vrhu te liste nalazi se antički Viminacijum. Ovaj nekadašnji rimski megapolis, lociran u neposrednoj blizini Starog Kostolca i na svega 12 kilometara od Požarevca, danas predstavlja jedan od najatraktivnijih i najbolje uređenih arheoloških parkova u ovom delu Evrope.
U prilog tome da arheologija više nije rezervisana samo za naučne krugove, ide i činjenica da ovaj jedinstveni arheološki lokalitet godišnje poseti više od 100.000 ljudi. Spoj vrhunske nauke, interaktivnog turizma i spektakularnih pronalazaka pozicionirao je Viminacijum kao nezaobilaznu stanicu za domaće i strane putnike.
Od vojnog logora do raskošne prestonice
Sve je počelo u prvom veku nove ere, kada su rimske legije prepoznale strateški značaj ovog prostora i podigle vojni logor (kastrum) kako bi osigurale odbranu mezijskog Podunavlja. Zahvaljujući povoljnom položaju i razvijenoj trgovini, uz logor se ubrzo razvilo i civilno naselje.
Već tokom vladavine cara Hadrijana u drugom veku, Viminacijum dobija status municipijuma, odnosno grada sa visokim stepenom autonomije. Svoj najveći procvat grad doživljava u trećem veku, kada stiče status kolonije, što je bio najviši rang koji je jedan grad mogao da dobije u okviru Rimskog carstva. Tada stiče i pravo da kuje sopstveni novac, a u njemu je jedno vreme boravila i čuvena legija VII Klaudija.
Na svom vrhuncu, ovaj antički centar brojao je preko 40.000 stanovnika, što ga je činilo pravom metropolom tog doba. Ipak, burna istorija donela je i pad. Grad su u petom veku surovo razorili Huni, da bi ga car Justinijan delimično obnovio u šestom veku. Konačni nestanak Viminacijuma sa istorijske scene vezuje se za dolazak Slovena početkom sedmog veka. Od tada pa sve do modernog doba, tajne ove imperije ostale su bezbedno skrivene pod njivama i oranicama Starih Kostolaca.
Šta sve krije srpska Pompeja
Jedinstvena naučna vrednost Viminacijuma leži u tome što preko antičkih ostataka nikada nije podignuto moderno naselje. To je omogućilo arheolozima da istraže i sačuvaju monumentalne objekte, među kojima se izdvaja Rimski amfiteatar sa kapacitetom od čak 12.000 mesta.
Posetioci danas mogu da vide i ostatke raskošnih carskih termi (rimskih kupatila), zanatski centar sa pećima za keramiku, kao i Severnu glavnu kapiju legijskog logora. Posebnu atrakciju predstavlja Mauzolej, u kome je po svim istorijskim pretpostavkama sahranjen rimski imperator Hostilijan. Ništa manje atraktivan nije ni "Mamut park", podzemni objekat gde posetioci mogu videti očuvane skelete mamuta starih milion godina, uključujući i čuvenu mamuticu Viku.
Ceo ambijent upotpunjuje i fascinantni naučno-istraživački i turistički centar "Domus Scientiarum Viminacium", izgrađen u stilu rimske vile. Najnoviji dragulj ovog kompleksa je moderno opremljeni Muzej Viminacijum koji se prostire na tri nivoa i čuva bogatu riznicu od čak 1.750 unikatnih eksponata. Ovde su izloženi zlatni i srebrni predmeti, freske i skulpture visoke umetničke vrednosti. Sve to posetioce bukvalno vraća kroz vreme i nudi im opipljivo iskustvo života rimskih imperatora.
Šta kažu stručnjaci
O društvenom i naučnom značaju ovog lokaliteta često se govori na najvišem nivou. Tokom svečanog otvaranja novog muzeja u decembru 2025. godine, ministar kulture Nikola Selaković izjavio je da Viminacijum godišnje poseti više od 100.000 ljudi i da to pokazuje da on nije samo naučno već i društveno značajan.
On je poručio da će ubrzanim razvojem putne infrastrukture, naročito izgradnjom Dunavske magistrale, brze magistrale, Viminacijum postati još dostupniji domaćim i stranim posetiocima.
Dugogodišnji rukovodilac projekta i čovek čije je ime sinonim za iskopavanja u Viminacijumu, arheolog dr Miomir Korać, u svojoj ranijoj vizionarskoj izjavi povodom izgradnje rimskog objekta, istakao je za "Blic" da "već vidi Viminacijum za 10-15 godina kao Voter Siti, gde će biti milioni turista" i izrazio nadu da će srpska Pompeja imati isto posetilaca kao ona prava u Italiji.
Naučnici podsećaju da je do sada istraženo tek oko tri do četiri odsto celokupnog lokaliteta, što znači da Viminacijum tek treba da ponudi svoja najveća blaga. Svako novo iskopavanje donosi unikatne predmete koji menjaju svest o istoriji Balkana i privlače novu publiku. Sa ovakvim tempom razvoja i stalnim inovacijama, ovaj arheološki park krupnim koracima gazi ka vrhu evropske turističke mape.
