TIR je međunarodni carinski tranzitni sistem koji olakšava i ubrzava prevoz robe preko granica još od 1949. godine.
Plava tabla sa oznakom TIR pokazuje da vozilo koristi specijalan carinski dokument poznat kao karnet TIR.
Sigurno ste hiljadama puta na auto-putu pretekli veliki kamion i primetili plavu pravougaonu tablu sa tri velika bela slova: TIR. Iako većina vozača ovaj naziv koristi kao sinonim za svaki veliki šleper, ova skraćenica zapravo označava konkretan međunarodni sporazum koji decenijama olakšava prevoz robe širom sveta.
Šta zapravo znači skraćenica TIR?
Skraćenica TIR potiče od francuskog naziva "Transport International Routier" (Međunarodni drumski transport). Reč je o međunarodnom carinskom tranzitnom sistemu koji je nastao još 1949. godine pod okriljem Ujedinjenih nacija, kako bi se pojednostavile i ubrzale procedure prevoza robe preko državnih granica.
Kada vidite plavu tablu na kamionu, to ne znači samo da je vozilo veliko, već da prevoznik koristi specijalni carinski dokument poznat kao karnet TIR.
Kako funkcioniše ovaj sistem i zašto štedi vreme na granicama?
Suština TIR sistema jeste eliminisanje komplikovanih i dugotrajnih carinskih pregleda na svakoj graničnoj liniji kroz koju kamion prolazi tokom tranzita.
Procedura funkcioniše po strogo utvrđenim koracima:
- Zapečaćen teret: Roba se utovara i pregleda u polaznoj zemlji, nakon čega carinski službenici stavljaju plombu na tovarni prostor.
- Tranzit bez otvaranja: Sve dok je plom mehanički neoštećena, granične službe u tranzitnim zemljama ne vrše detaljan pregled robe niti naplaćuju uvozne dažbine i depozite.
- Konačna kontrola: Kamion se otvara i detaljno carinjuje tek kada stigne na krajnje odredište.
Zahvaljujući ovom mehanizmu, vreme zadržavanja teških teretnjaka na granicama drastično je smanjeno, a troškovi transporta su znatno niži.
Kada plava tabla sme da stoji na kamionu?
Iako mnogi vozači drže tablu stalno postavljenu na kamionu, pravila su jasna. Oznaka TIR sme da bude istaknuta na prednjoj i zadnjoj strani vozila isključivo dok je prevoz u toku pod TIR procedurom.
Kada kamion vozi prazan ili prevozi robu van ovog međunarodnog režima, tabla mora biti uklonjena, preklopljena ili precrtana. Ipak, u praksi mnogi vozači u unutrašnjem saobraćaju zaboravljaju da sklone oznaku, zbog čega je u narodu ova skraćenica postala opšti naziv za sve drumske grdosije.
