Južnoafrička Republika je jedina zemlja na svetu sa tri glavna grada.
Kejptaun je zakonodavni centar sa sedištem parlamenta.
Ne jednu, ne dve, nego čak tri prestonice ima Južnoafrička Republika. Oni su jedina država na svetu koja istovremeno ima tri glavna grada. Svaki grad ima svoju funkciju, svoju težinu i svoj simbolički značaj.
Dok građane većine zemalja na mapama vodi jedinstvena administrativna tačka, ovde su poslovi izvršne vlasti, parlamenta i sudske vlasti pouzdano razdvojeni - svaki u inače poznatom gradu.
Rekorderi po broju prestonica
Kejptaun je sedište parlamenta i prva prestonica. U ovom gradu se nalazi nacionalno zakonodavno telo, odnosno oba doma skupštine. Grad, koji ima otprilike 3,5 miliona stanovnika, nalazi se u pokrajini Zapadni Kejp i jedan je od najposećenijih gradova Afrike.
Drugi glavni grad je Pretorija. To je glavni grad za izvršnu vlast: vlada, predsednik i državna administracija ovde drže operativu.
Grad se nalazi oko 55 kilometara od najvećeg južnoafričkog grada Johanesburg i ima oko 2,4 miliona stanovnika.
Treća prestonica je nešto manji grad Blumfontejn. Tu je sedište pravosudne vlasti a najmanji među ovim prestonicama ima oko 350.000 stanovnika, i glavni grad pokrajine Oranje.
Zašto tri prestonice
Razlog za postojanje tri administrativna centra leži u istoriji i političkoj strategiji. Konvencija o nacionalnom ujedinjenju iz 1909. godine nameravala je da balansira plemenske, kolonijalne i regionalne interese u zemlji. Tako su odlučile i tri različite lokacije za ključne državne funkcije. Takođe, pokušaj kasnije da se sve funkcije presele u jedan grad i to Pretoriju, nije zaživeo. Razlozi? Preveliki troškovi izgradnje nove infrastrukture i strah od korupcije.
Šta to znači za državu i građane
Imati tri prestonice nije samo kuriozitet, to ima i konkretne posledice.
Zbog postojanja tri glavna grada postoji rascep u percepciji "glavnog" grada: kada vas neko pita "koji je glavni grad Južne Afrike", odgovor više nije jednostavan.
Funkcije države su fizički razmeštene, što znači da administracija "putuje" između gradova, a resursi se razdvajaju. Turistička i ekonomska slika svakog grada dobija specifičan karakter: Kejptaun je turistički amblem, Pretorija je politički centar, Blumfontejn ima mirniji, sudski značaj.
Pitanje jedinstva i identiteta države postaje složenije: više centara vlasti može značiti i manju centralizaciju, ali i moguće slabije povezivanje.
U svetu gde je glavni grad sinonim za jedinstvo i kontrolu, Južna Afrika pravi obrnuto - tri grada, tri prestonice, tri različite ambicije.
