U blizini izvora nalazi se i Crkva Svetog Spasa iz 9. veka, što dodatno doprinosi istorijskoj i kulturnoj važnosti ove destinacije
Izvor je zaštićen spomenik prirode, izuzetno važan kao izvor čiste pitke vode, pa se posetiocima strogo savetuje da ga ne zagađuju i ne rone bez dozvole
Smešteno u samom podnožju planine Dinare u Hrvatskoj, na prvi pogled izgleda kao prizor iz naučnofantastičnog filma ili čarobni portal u drugi svet. "Oko Zemlje", kako ga meštani i turisti sa oduševljenjem nazivaju, zapravo je glavno vrelo reke Cetine i predstavlja jedan od najfascinantnijih prirodnih fenomena u ovom delu Evrope.
Izvor reke Cetine, u narodu poznat i pod nazivom Glavaš ili Veliko vrelo, svoje čuveno ime "Oko Zemlje" duguje neverovatnom vizuelnom efektu. Kada se posmatra iz vazduha, iz ptičje perspektive ili dronovima, ovaj izvor neodoljivo podseća na džinovsko ljudsko oko u prelepim nijansama tirkizne, modroplave i tamnomodre boje.
Tamni, skoro crni deo u samom centru izvora predstavlja duboki podvodni ponor (zenicu), dok svetlije tirkizne i zelene nijanse plitke vode oko njega formiraju savršenu "šarenicu".
Jeziva dubina i ledena voda: Misterija koju ronioci godinama istražuju
Iako površina izvora deluje mirno, bajkovito i privlačno za osveženje, unutrašnjost ove bezdane rupe krije pravu prirodnu zagonetku i opasnost.
Hrabri svetski speleoronioci do sada su uspeli da se spuste na više od 115 metara dubine kroz uske podvodne pećinske kanale. Međutim, tačna dubina dna i dalje nije u potpunosti istražena jer se jamski sistem pruža još dublje u utrobu planine Dinare.
Voda u izvoru je izuzetno hladna tokom cele godine. Prosečna temperatura vode kreće se između 7°C i 8°C, što ulazak u vodu čini šokom za organizam.
Budući da je izvor Cetine još od 1972. godine zaštićeni spomenik prirode i ključni izvor čiste pitke vode za šire područje, lokalne vlasti i ekolozi neprestano apeluju na posetioce da se u njemu ne kupaju, ne rone bez dozvola i ne ostavljaju smeće kako se ovaj osetljivi ekosistem ne bi narušio.
Istorijsko blago na korak od izvora
Pored impresivne prirode, ova lokacija u selu Cetina krije i izuzetno bogatu istoriju. U neposrednoj blizini samog izvora nalaze se ostaci Crkve Svetog Spasa, koja datira još iz 9. veka.
Ova predromanička crkva, sa sačuvanim zvonikom i starim grobljem oko nje, predstavlja jedan od najvažnijih i najstarijih spomenika te vrste u regionu.
Spoj netaknute prirode, podvodnih misterija i vekovne istorije učinio je "Oko Zemlje" jednom od najpopularnijih destinacija na društvenim mrežama, gde fotografije i snimci ovog prirodnog čuda redovno obilaze i fasciniraju milione ljudi širom sveta.
