Na groblju u Itaki otkrivena je jedna od najvećih populacija usamljene vrste pčela, sa procenjenih 3,1 do 8 miliona jedinki
Ove pčele žive pod zemljom, svaka ženka pravi svoje gnezdo, ali se okupljaju u gustim zajednicama koje omogućavaju stabilan ekosistem
Na prvi pogled, groblje možda ne deluje kao mesto za naučno otkriće. Ipak, u Itaki, u Sjedinjenim Američkim Državama na jednom groblju, ispod trave, milioni sitnih pčela vredno oblikuju svoj podzemni svet.
Ovo neobično otkriće privuklo je pažnju naučnika i otvorilo nova pitanja o ulozi pčela u prirodi, ali i o skrivenim ekosistemima koji postoje na mestima koja svakodnevno uzimamo zdravo za gotovo.
Za razliku od uvreženog mišljenja da pčele žive isključivo u košnicama i funkcionišu kao deo velikih zajednica, naučnici podsećaju da većina vrsta zapravo živi usamljeno. Te pčele prave svoja gnezda u zemlji i, iako ne formiraju kolonije poput medonosnih pčela, imaju ključnu ulogu u oprašivanju biljaka.
Upravo takvu vrstu proučavali su istraživači sa Univerziteta Kornel – Andrena regularis. Svaka ženka ove vrste samostalno pravi podzemne komore u koje polaže jaja, ali se na pojedinim mestima mogu okupiti u ogromnom broju, stvarajući gusta gnezdišta.
Iznenađujuće otkriće na groblju
Sve je počelo gotovo slučajno, kada je istraživačica Rejčel Fordajs donela teglu punu pčela u laboratoriju i rekla profesoru Brajanu Danfortu: "Ima ih svuda po groblju".
Taj trenutak bio je uvod u jedno od najvećih otkrića ove vrste.
Ubrzo je utvrđeno da groblje East Lawn u Itaki, u saveznoj državi Njujork, krije jednu od najvećih poznatih koncentracija pčela na svetu. Tlo na ovom mestu omogućava opstanak miliona jedinki koje žive jedne pored drugih.
Do 8 miliona pčela
Tokom istraživanja, za samo nekoliko nedelja prikupljeno je više od 3.000 insekata iz 16 različitih vrsta, među kojima je dominirala Andrena regularis. Naučnici procenjuju da je između 3,1 i čak 8 miliona pčela izašlo sa ovog lokaliteta tokom jedne sezone.
"Ovo je, prema dostupnim podacima, jedna od najvećih koncentracija pčela koje smo zabeležili", rekao je Stiv Hog, glavni autor studije.
Broj je toliko veliki da odgovara aktivnosti više od 200 košnica medonosnih pčela na relativno malom prostoru.
Ogroman značaj za prirodu i poljoprivredu
Iako neprimetne, ove usamljene pčele imaju ogroman značaj za prirodu i poljoprivredu. One oprašuju useve poput jabuka, trešanja, jagoda i borovnica, a u nekim slučajevima efikasnije su od medonosnih pčela jer jednim dolaskom prenesu veću količinu polena.
"Ovo istraživanje pokazuje koliko su ove pčele brojne i važne, ali i koliko je važno da zaštitimo njihova staništa", naglasio je Danfort.
Zanimljivo je da se groblje nalazi u blizini voćnjaka jabuka Univerziteta Kornel, pa naučnici veruju da ova ogromna populacija direktno doprinosi oprašivanju tih zasada.
Nisu same: paraziti i opstanak
Ipak, život pod zemljom nije bez opasnosti. Pčele se suočavaju sa parazitima poput vrste Nomada imbricata, koja polaže jaja u njihova gnezda. Larve parazita potom koriste hranu namenjenu potomstvu domaćina.
Pored toga, istraživači su pronašli i muve i bube koje deluju kao paraziti. Uprkos tome, stopa parazitizma bila je iznenađujuće niska – svega oko 1,4 odsto, što ukazuje na stabilnost populacije.
Studija je otkrila i zanimljive detalje o ponašanju pčela. Mužjaci izlaze iz gnezda ranije kako bi čekali ženke i povećali šanse za razmnožavanje, dok se parazitske vrste pojavljuju kasnije, prateći aktivnost domaćina.
Analiza odnosa mužjaka i ženki pokazala je da, iako ih ima više, najveći deo energije ide na razvoj ženki, što je znak da populacija ima dovoljno resursa za opstanak.
Sve to ukazuje na jedno – ovo groblje nije samo mesto počinka, već i primer zdravog i funkcionalnog ekosistema.
Upravo takva mesta, iako naizgled neiskorišćena, pružaju idealne uslove za opstanak brojnih vrsta. Groblja su manje izložena ljudskim aktivnostima, pesticidima i promenama u zemljištu, što ih čini sigurnim utočištem za insekte.
Otkriće nosi važnu poruku za budućnost.
Čak su i radnici na groblju primetili bogatstvo života.
"Bilo mi je žao da kosim u nekim delovima… ima ih zaista mnogo", rekao je jedan od zaposlenih.
Ovo otkriće nosi važnu poruku za budućnost. Naučnici upozoravaju da bi uništavanje ovakvih staništa, na primer asfaltiranjem ili intenzivnom urbanizacijom, moglo u trenutku da uništi milione oprašivača.
"Ako ne sačuvamo njihova gnezdišta, možemo izgubiti i do 5,5 miliona pčela odjednom", upozorio je Danfort.
Zato stručnjaci ističu da i male promene, poput očuvanja zelenih površina i smanjenja upotrebe pesticida, mogu imati ogroman uticaj.
Studija je objavljena u časopisu Apidologie.
(Earth)
