Mala bela kuća na Elideju u arhipelagu Vestmanejar poznata je kao "najusamljenija kuća na svetu"
Kuća nije privatno utočište milijardera niti poklon pevačici Bjork, već sklonište za lovce izgrađeno 1953. godine
Mala bela kuća na zelenoj padini usred Atlantskog okeana jedna je od najprepoznatljivijih fotografija sa Islanda. Oko nje nema puteva, susednih kuća ni tragova moderne civilizacije, već samo strme litice, more i nepregledno nebo. Zbog svoje izolovanosti godinama nosi nadimak "najusamljenija kuća na svetu", a njena sudbina postala je predmet brojnih mitova.
Mnogi su verovali da je reč o privatnom utočištu nekog milijardera koji se priprema za kraj sveta, dok su drugi tvrdili da je kuća navodno poklonjena islandskoj pevačici Bjork. No, stvarnost je daleko jednostavnija – i možda zanimljivija.
Kuća se nalazi na malom ostrvu Elidej, jednom od ostrva arhipelaga Vestmanejar, uz južnu obalu Islanda. Reč je o vulkanskom području koje čini petnaestak ostrva nastalih delovanjem vulkana. Elidej je treće najveće ostrvo u arhipelagu, ali njegova površina iznosi tek nešto manje od pola kvadratnog kilometra.
Do najbližeg naseljenog mesta, grada Hejmajija, ima oko 12 kilometara morske udaljenosti.
Dolazak na ostrvo nije jednostavan
Nema uređene luke, obala je okružena strmim stenama, a snažne morske struje i promenljivo vreme dodatno otežavaju pristup. Danas na ostrvu niko ne živi stalno. Njegovi jedini stalni stanovnici su brojne kolonije morskih ptica, među kojima se posebno ističe atlantski tupik – ptica poznata po karakterističnom narandžastom kljunu.
Jedna od najraširenijih priča tvrdila je da je islandska vlada ostrvo poklonila Bjork kao priznanje za njen doprinos zemlji. Ta priča ima određenu poveznicu sa stvarnim događajem.
Godine 2000. tadašnji islandski premijer David Odson izjavio je da bi pevačici mogao omogućiti naseljavanje na jednom ostrvu zbog njenog međunarodnog doprinosa promociji Islanda.
Međutim, problem je u tome što je govorio o drugom ostrvu istog imena – Elidej u zalivu Brejda fjordur na zapadu Islanda. To ostrvo nema nikakve veze sa malom kućom koja se pojavljuje na viralnim fotografijama. Ideja je nakon javnih rasprava propala, a Bjork je navodno odustala i zbog mogućnosti da bi njeno izolovano utočište postalo turistička atrakcija.
Druga popularna teorija govorila je da je kuću izgradio bogataš koji je želeo da se sakrije od civilizacije ili pripremi za katastrofu. No, ni ta priča nema uporište u činjenicama. Na Elideju su ljudi zaista živeli, i to vekovima. Nekoliko porodica nastanjivalo je ostrvo, bavilo se ribolovom, uzgojem ovaca i lovom na morske ptice. Ostrvo se pominje i u islandskim sagama.
Život na ostrvu bio je izuzetno težak
Nije bilo prodavnica, lekara ni jednostavnog načina za odlazak sa ostrva. Sve što je bilo potrebno za preživljavanje stanovnici su morali sami da obezbede. Početkom 20. veka broj stanovnika počeo je da opada, a tridesetih godina poslednjih pet stanovnika napustilo je ostrvo i preselilo se na kopno. Elidej je tako ostao bez stalnog stanovništva.
Današnja kuća izgrađena je 1953. godine. Podiglo ju je lokalno lovačko društvo kako bi služila kao sklonište za sezonske lovce na tupike. Upravo je ta jednostavna građevina kasnije postala globalni internet fenomen.
Kuća nema priključak na električnu mrežu, vodovod ni kanalizaciju. Voda se prikuplja iz kišnice, kuva se na peći, a za rasvetu se koriste plinske lampe. Sanitarni čvor nalazi se izvan kuće. Ipak, prema svedočenjima posetilaca, unutrašnjost je iznenađujuće prijatna – sa drvenim nameštajem, stolom za ručavanje i prostorom za odmor uz peć.
Posebno zanimljiv detalj je sauna. U kući bez električne energije i vodovoda postoji sauna koja koristi prikupljenu kišnicu, što mnogi smatraju tipično islandskim spojem jednostavnosti i uživanja.
Može li se kuća posetiti?
Teoretski, da, ali nije reč o turističkoj destinaciji.
Ostrvo ima poseban status i nalazi se pod upravljanjem lovačkog društva. Za dolazak je potrebno dopuštenje, a zbog zahtevnog pristupa preporučuje se iskusan lokalni kapetan.
Na ostrvo se može iskrcati samo na jednom mestu, a uspon do kuće vodi strmom stazom uz koju je na pojedinim delovima potrebna dodatna sigurnost.
Kako "najizolovanija kuća na svetu" izgleda iznutra, možete videti u našem izdvojenom tekstu.
(Večernji list)
