U mediteranskim zemljama, poput Španije, Grčke i južne Italije, ulice i prodavnice se prazne oko podneva zbog velike vrućine.
Stanovnici se povlače u zatvorene prostore između 13 i 17 časova kako bi ručali i odmarali kada je sunce najjače.
Turistima koji prvi put leti borave u Španiji, Grčkoj ili južnoj Italiji jedna stvar gotovo uvek privuče pažnju – ulice su oko podneva gotovo prazne, prodavnice zatvorene, a ljudi sede u restoranima ili kod kuće i ručaju, dok sunce nemilosrdno prži.
Na prvi pogled deluje nelogično da se glavni obrok jede baš usred najveće vrućine. Međutim, iza ove mediteranske navike krije se praktičan razlog koji ima veze i sa zdravljem i sa klimom.
Nije u pitanju lenjost, već prilagođavanje vrućinama
U zemljama Mediterana letnje temperature često prelaze 35 stepeni, a u pojedinim delovima Španije, Grčke ili južne Italije dostižu i 40 stepeni.
Upravo zbog toga stanovnici vekovima organizuju dan tako da u periodu između 13 i 17 časova izbegavaju fizičke aktivnosti na otvorenom.
To je vreme kada sunčevo zračenje dostiže najveći intenzitet, pa stručnjaci upozoravaju da je tada najveći rizik od toplotnog udara, dehidratacije i iscrpljenosti.
Ručak je zapravo "pauza od sunca"
U mnogim mediteranskim zemljama ručak nije samo obrok, već prilika da se nekoliko sati provede u rashlađenom prostoru.
Porodice se okupljaju oko stola, restorani su puni, a mnogi nakon ručka odmaraju dok najveća vrućina ne prođe. Tek kada sunce počne da zalazi, gradovi ponovo ožive. Ljudi izlaze u šetnju, deca se igraju na trgovima, a restorani i kafići ostaju puni do kasno u noć.
Onima koji prvi put putuju u Španiju često je neobično što pojedini restorani večeru služe tek od 20 ili čak 21 sat. Razlog je upravo drugačiji dnevni ritam. Pošto je glavni obrok kasnije tokom dana, a najveća vrućina se provodi u zatvorenom prostoru, večera prirodno dolazi tek kada temperature postanu prijatnije.
Šta kažu stručnjaci?
Lekari i meteorološke službe širom južne Evrope tokom svakog toplotnog talasa savetuju građanima da između kasnog prepodneva i ranog popodneva ostanu u zatvorenom, rashlađenom prostoru.
U tom periodu preporučuje se:
- izbegavanje fizičkog napora,
- unošenje dovoljno tečnosti,
- laganiji obroci,
- boravak u hladu ili klimatizovanom prostoru.
Upravo zbog toga tradicionalni mediteranski način života danas se smatra dobrim primerom prilagođavanja ekstremnim temperaturama.
Navika stara vekovima koja danas ima još više smisla
Iako mnogi misle da je reč samo o običaju ili kulturi, način na koji stanovnici mediteranskih zemalja organizuju dan nastao je kao odgovor na klimu u kojoj žive.
Umesto da najtopliji deo dana provedu napolju, oni ga koriste za ručak, odmor i boravak u zatvorenom prostoru. Kada temperature počnu da padaju, život se vraća na ulice.
Sa sve češćim toplotnim talasima i u Srbiji, stručnjaci smatraju da bi upravo ovakav raspored dana mogao da bude koristan i kod nas. Izbegavanje boravka na suncu u najtoplijim satima jedan je od najjednostavnijih načina da se smanji rizik od pregrevanja organizma i lakše podnesu letnje vrućine.
