Ovogodišnja, 28. po redu Balkanska smotra mladih strip autora, koja se održava od 26. do 29. juna u Leskovcu, biće u znaku programa Grada Leskovca koji nosi titulu „Prestonica kulture Srbije” za 2026. godinu.
Smotra se realizuje kao deo potprograma „Kultura plus“ i „Najbolje iz Srbije“, sa ciljem ostvarivanja novih međunarodnih povezivanja, širenja kulturne saradnje van granica Balkana, kao i novog rekorda u brojnosti izlagača, budući da je izloženo 3.209 izlagača iz 54 zemlje sveta.
Bratimljenje dva grada
Centralno dešavanje 28. Balkanske smotre mladih strip autora biće istorijsko stripovsko pobratimljenje Leskovca i portugalskog grada Beže, koje će se prvi put dogoditi van prostora Balkana. Posle stripovskih pobratimljenja sa Sofijom u Bugarskoj 2014, Herceg Novim u Crnoj Gori 2018, Brašovom u Rumuniji 2022. i Solunom u Grčkoj 2025. godine, Leskovac će ove godine proširiti svoju jedinstvenu mrežu kulturnog povezivanja i na Portugal.
Šest velikih izložbi
Da ovaj model kulturnog umrežavanja daje konkretne rezultate pokazuje i bogat izložbeni program 28. Smotre, koji obuhvata čak šest velikih izložbi. Glavna izložba stripa, koja predstavlja kombinaciju revijalne izložbe radova nastalih na javnim crtanjima prethodnih Balkanskih smotri i izložbe takmičarskog karaktera za najboljeg mladog balkanskog strip crtača, ilustratora, strip scenaristu i teoretičara, biće otvorena u petak, 26. juna u holu Leskovačkog kulturnog centra.
"Fenomen manga"
Istog dana, na platou ispred Leskovačkog kulturnog centra biće otvorena i izložba „Fenomen manga“, koja posetiocima donosi uvid u jedan od najpopularnijih globalnih fenomena savremene pop kulture, a koju nam iz Velike Britanije donosi njen selektor, najvažniji strip teoretičar današnjice, Pol Gravet.
Posebnu pažnju privući će i izložba „Najbolje sa Balkana: Poker asova“, koja će biti otvorena 26. juna u Galeriji Leskovačkog kulturnog centra, a predstavlja radove četvorice velikih autora balkanskog i svetskog stripa – Darka Perovića, Gorana Sudžuke, Štefa Bartolića i Vasilisa Gogcilasa.
Izložbeni program nastavlja se 27. juna u Narodnom muzeju u Leskovcu izložbom „Savremeni portugalski strip“, koja će domaćoj publici predstaviti aktuelna tokove devete umetnosti u Portugalu, zemlji sa kojom Leskovac ove godine ostvaruje novu kulturnu saradnju. Istog dana u Narodnoj biblioteci „Radoje Domanović“ biće otvorena izložba „Srpski strip: Izvan kvadrata“, dok će 28. juna u istom prostoru biti otvorena izložba „Savremeni američki strip:Pogled“ selektora i gosta festivala Džoa Prueta, koja predstavlja presek jedne od najuticajnijih svetskih strip scena, po prvi put u regionu.
Posetioci će imati priliku da prisustvuju brojnim tribinama, promocijama, projekcijama, demonstracijama crtanja, predavanjima, master-klasovima i okruglim stolovima koji će se odvijati u Leskovačkom kulturnom centru, Narodnom muzeju i Narodnoj biblioteci „Radoje Domanović“.
Smotri će prisustvovati stotinak gostiju, uglavnom strip autora, teoretičara i organizatora festivala iz Sjedinjenih Američkih Država, Kanade, Velike Britanije, Holandije, Rusije, Belgije, Portugala, Norveške, Poljske, Rumunije, Hrvatske, Severne Makedonije, Crne Gore, Bugarske, Slovenije, Grčke, Bosne i Hercegovine, i Srbije. Među najznačajnijim gostima izdvajaju se Džo Pruet, američki strip autor i urednik poznat po radu za vodeće svetske izdavače, Pol Gravet, jedan od najznačajnijih svetskih teoretičara stripa iz Velike Britanije, ruski autor Artjom Trakhanov, portugalski strip autor Paolo Monteiro, kao i brojna istaknuta imena regionalne i evropske scene.
Dodela nagrada
Budući da su Balkanske smotre jedini strip festival koji pokriva čitav region, na njima se tradicionalno dodeljuju brojne nagrade. Kao manifestacija sa snažnim pedagoškim karakterom, Balkanska smotra nagrađuje mlade autore u kategorijama strip crtača, ilustratora, scenarista i teoretičara, sa namerom da se ohrabre nove generacije stvaralaca. Biće dodeljena i prestižna nagrada za doprinos srpskom stripu „Nikola Mitrović Kokan“, kao i internacionalna nagrada „Miodrag Veličković Mivel“ za satiričan strip. Sedmu godinu zaredom biće uručena i nagrada „Prijatelj stripa“, namenjena pojedincima koji nisu iz sveta devete umetnosti, ali su njenom razvoju nesebično doprineli. Bratski gradovi po stripu – Brašov, Herceg Novi, Sofija, Solun i od ove godine Beža – nastaviće da aktivno učestvuju u dodeli posebnih priznanja, dok će i ove godine biti uručeno jedinstveno regionalno priznanje za doprinos balkanskom stripu.
Članovi žirija za nagrade i ove godine biće eminentna imena devete umetnosti iz Turske, Severne Makedonije, Hrvatske, Rumunije, Bosne i Hercegovine, Srbije, Bugarske, Grčke, Portugala i Velike Britanije, čime Balkanska smotra još jednom potvrđuje svoj status ne samo najvećeg, već i najinternacionalnijeg festivala stripa u ovom delu Evrope.
Organizator Smotre je Leskovačka škola stripa „Nikola Mitrović Kokan“, a suorganizator Leskovački kulturni centar. Pokrovitelji manifestacije su Grad Leskovac i Ministarstvo kulture Republike Srbije.
