U Kripti Hrama Svetog Save predstavljeno je fototipsko izdanje Beogradskog parimejnika, rukopisa iz vremena uspostavljanja autokefalnosti srpske pravoslavne Crkve, koji su priredili i objavili Ministarstvo kulture i informisanja, Narodna biblioteka Srbije i izdavačka kuća Platoneum.
O Beogradskom parimejniku, koji je najstarija knjiga u vlasništvu Narodne biblioteke Srbije i spada među najstarije sačuvane srpske rukopise, govorili su ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević, episkop bački gospodin Irinej (Bulović), upravnik Narodne biblioteke Srbije Laslo Blašković i urednik izdanja Vladan Trijić.
- Svi poslovi koji su usmereni ka obnovi ili na jačanju našeg kulturnog identiteta jesu temelji razumne i odgovorne kulturne politike. Upravo jezik i pismo, duhovna i svaka druga tradicija čine ono osnovno jezgro srpskog naroda i njegov su štit i način da opstane na vrlo izazovnoj i opasnoj istorijskoj sceni - rekao je tom prilikom ministar Vukosavljević.
Prema njegovim rečima Beogradski parimejnik pripada grupi tri monumentalna, raskošno opremljena, kodeksa od najvećeg značaja za ranu srpsku pismenost od kojih se za dva – Miroslavljevo i Vukanovo jevanđelje – zna da su ih poručili pripadnici vladarske porodice.
- Beogradski parimejnik je deo trijade najmonumentalnijih sačuvanih kodeksa rane srpske pismenosti i baštini najstariji staroslovenski jezički sloj - naglasio je ministar kulture i dodao da je prioritet u Strategiji Ministarstva kulture i informisanja vraćanje kulturnih spomenika koji su sticajem raznih istorijskih okolnosti van Srbije i srpskog kulturnog prostora.
Parimejnik kao tip knjige sadrži parimije – delove teksta iz raznih knjiga Starog zaveta koji svedoče o događajima ili sadrže pouke ili proroštva koja se dovode u vezu s Hristom. Čitanje parimija čini sastavni deo bogosluženja za veće, posebno za Hristove i Bogorodičine praznike.
- Na velike praznike, u toku večernjeg bogosluženja, čitaju se određeni starozavetni odlomci koji opisuju događaje, povesti i ličnosti i njihova dela. Svaki od njih tumači se ne samo u svom konkretnom istorijskom kontekstu već i u proročkom smislu. Svaki događaj, svaka slika, shvata se kao praobrazac, kao praslika novozavetnih ličnosti i događaja, pre svega ličnosti Gospoda Isusa Hrista i događaja njegovog ovozemaljskog života - objasnio je episkop bački gospodin Irinej.
Parimejnik ima 108, u većoj ili manjoj meri, oštećenih listova različitih dimenzija što predstavlja tek oko 40 odsto prvobitnog kodeksa a skoro dve trećine listova nedostaje. Nekada se nalazio u Narodnoj biblioteci Srbije koja je stradala u aprilskom bombardovanju 1941. godine, a „preživela“ je sasvim slučajno.
- Beogradski parimejnik je igrom slučaja i ironijom sudbine ostao čitav. 1914. on je ukraden iz Narodne biblioteke i bombardovanje iz 1941. proveo na sigurnom - naveo je Laslo Blašković.
Parimejnik potiče iz prve četvrtine XIII veka, iz vremena Svetog Save, odnosno iz doba proglašenja autokefalnosti Srpske crkve. Napisan je u tada severnim srpskim zemljama, u oblasti Raške. Ne zna se ko je naručilac Beogradskog parimejnika jer zapis o njegovom nastanku nije sačuvan.
- Ovaj poduhvat dobija dodatno na značaju budući da ove godine slavimo 800 godina od sticanja autokefalnosti Crkve, a ova knjiga potiče iz perioda njenog uspostavljanja - rekao je Vladan Trijić, urednik ovog izdanja.