Luka Oliba je ključna za ostrvo, a dominantna građevina je Kaštel iz 16. veka izgrađen za odbranu od pirata
Olib ima manje od 150 stanovnika, a leti postaje popularna destinacija za nautičare i ljubitelje mira
Između Paga na istoku i Silbe na zapadu, u središtu zadarskog arhipelaga, nalazi se ostrvo Olib, nekrunisani kralj peščanih plaža. Iako na njegovoj površini od oko 26 kvadratnih kilometara trenutno živi nešto manje od 150 stanovnika, ovaj komadić jadranskog raja leti postaje idealna destinacija za odmor, omiljena među nautičarima i ljubiteljima mira i tišine. Jer Olib, sa svojom razuđenom, plitkom i peščanom obalom, koja se proteže čak 33,34 kilometra, prepun je prelepih plaža u koje ćete se zaljubiti na prvi pogled.
Ostrvo je povezano sa Zadrom trajektnim i katamaranskim linijama, i iako do njega možete doći automobilom, vožnja tamo nije dozvoljena. Na Olibu možete parkirati samo svoje „limene ljubimce“, a u razgledanje grada turisti moraju da idete peške ili biciklom.
Jedino naselje, koje takođe nosi ime Olib, leži u centralnom delu ostrva, čija je širina samo 1,4 kilometra, a najviši, „ravni“ vrh Kalač visok 74 metra, lako će osvojiti čak i oni koji se inače plaše planinarenja. Bajkovita uvala Slatinica krije najlepšu peščanu plažu sa nestvarno plavim i neverovatno čistim morem. Tu je i uvala Sveti Nikola, u kojoj se nalazi istoimena mala crkva, kao i uvala Banjve, u kojoj se nalaze staro groblje, ostaci naselja iz rimskog doba, trobrodna crkva Svetog Pavla i pustinjački manastir, koji je napušten krajem 12. veka.
Luka Oliba, krvotok celog ostrva, predstavlja sigurno utočište od bure i vetrova koji duvaju sa istoka i juga, a samim naseljem, koje je već 1913. godine imalo čak 2.030 stanovnika, dominira Kaštel, impresivna kula koja je izgrađena u 16. veku radi odbrane ostrva od piratskih napada.
Zbog svoje specifične krečnjačke strukture, ostrvo Olib obiluje brojnim vrtačama, jarama, jamama i kamenitim područjima. Najveća vrtača zove se Cukrov dolac, a pošto je okružena masivnim suhozidima i brojnim stepenicama, njen izgled podseća na antički amfiteatar.
Ranije poznato kao naselje Aloip
Iako su Hrvati počeli da naseljavaju ovo ostrvo u zadarskom arhipelagu sredinom 7. veka, današnji Olib se već u prvim godinama nove ere pominje kao naselje Aloip, smešteno na brdu zvanom Gradina. Dakle, postojao je čak i u vreme Ilira, odnosno Liburna. Na ostrvu je pronađena i izuzetno retka keramika iz tog perioda, novčići iz 6. veka, kao i ostaci građevine za koju se pretpostavlja da je nekada bila vila rustika.
Najstarije matične knjige u Hrvatskoj
Činjenica da župni ured Olip vodi matične knjige od 1565. godine, što ih čini najstarijim u celoj Hrvatskoj, govori o bogatoj istoriji ostrva. Prvobitno su pisane glagoljicom, koja je vremenom zamenjena latiničnim pismom. Ovi vredni istorijski dokumenti sada se čuvaju u Državnom arhivu u Zadru.
(Izvor: Putni kofer)
